
Ülkemizin en hassas siyasi gündemlerinden biri olan Kürt meselesi ve barış süreci, 13 Mayıs 2026’da yeni ve kritik bir boyut kazandı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin, PKK kurucusu Abdullah Öcalan için “Barış Süreci ve Siyasallaşma Koordinatörlüğü” adıyla özel bir statü kurulması çağrısı, iktidar ortağı AKP tarafından kabul görmedi. AKP cephesinde bu talep karşılıksız kalırken, partinin yetkilileri tamamen farklı bir yol haritası ortaya koydu. Koalisyon ortakları arasındaki bu görüş ayrılığı, barış görüşmelerinin seyrini de doğrudan etkileyen önemli bir siyasi kırılma olarak değerlendiriliyor.
Öcalan meselesindeki gerilim yalnızca AKP ile MHP arasında değil, iktidar bloğu ile muhalefet arasında da kendini açıkça hissettiriyor. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları’nın süreci ilerletecek yeni bir mekanizma kurulması çağrısı da tartışmaları alevlendirdi. Bu gelişmelerin tümü, barış görüşmelerinin hangi zemin üzerinde yürütüleceğine dair belirsizliğin ne denli derin olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Sürecin kritik bir eşikte durduğu bu dönemde, farklı siyasi aktörlerin tutumları önümüzdeki haftalarda belirleyici önem taşıyacak.

Özel Statü Neden Gündemde?
Bahçeli’nin Öcalan için statü önerisinin gündeme gelmesinden önce, ülkemizde barış sürecine ilişkin tartışmalar ağırlıklı olarak silah bırakma meselesi etrafında şekilleniyordu. Öcalan, 27 Şubat 2026’dan itibaren hem DEM Parti’ye hem de PKK’ya yönelik silah bırakma çağrılarını kamuoyuyla paylaştı ve bu çağrılar geniş bir kesim tarafından olumlu karşılandı. Bahçeli’nin önerisi ise Öcalan’ın bu çağrılarının hayata geçirilmesi için etkili bir kurumsal zemin oluşturma amacıyla gündeme geldi. Ancak koalisyon ortağı AKP, bu zemine ilişkin tamamen farklı bir yaklaşım benimsedi ve Bahçeli’nin önerisini hayata geçirilemez buldu.
AKP’li yetkililer, Öcalan’a tanınacak özel bir statünün hukuki açıdan mevcut koşullarda uygulanabilir olmadığını net biçimde ortaya koydu. Yetkililer, cezası infaz edilmekte olan bir mahkuma özel statü verilebilmesi için önce mahkumiyet halinin af ya da başka bir hukuki yolla sona ermesi gerektiğini vurguladı. Statü tanımlamasının, Öcalan’a siyasi bir kimlik kazandırmak anlamına geleceğini ve bunun yürürlükteki hukuk normlarıyla bağdaşmayacağını da belirttiler. Bu noktada uluslararası hukuk çerçevelerinin de söz konusu kısıtlamaları destekler nitelikte olduğu değerlendiriliyor. Dolayısıyla AKP’nin hukuki itirazı salt siyasi bir ret değil, somut bir gerekçeye dayalı bir tutum olarak da okunabilir.
DEM Parti’nin Öcalan’ı fiilen “başmüzakereci” olarak konumlandıran söylemi de AKP tarafından kabul görmüyor. Yetkililer, bu tür tanımlamaların siyasi boyutunun farkında olduklarını, ancak hukuki açıdan uygun bir zemin oluşturulmadan böyle bir konumlandırmanın mümkün olamayacağını belirtti. Tartışmanın bu boyutu, barış sürecinin hem siyasi hem de hukuki ayaklarının birbirinden bağımsız işleyemeyeceğini açıkça ortaya koyuyor.
AKP’nin Alternatif Formülü Ne Getiriyor?
AKP cephesi, statü meselesine “hayır” derken Öcalan’ın etkinliğini artırabilecek farklı bir model önerdi. Yetkililere göre, Adalet Bakanlığı’nın izniyle ve ceza infaz koşulları çerçevesinde gazeteciler İmralı’ya giderek Öcalan ile doğrudan röportaj yapabilir. Bunun yanı sıra Öcalan’ın akademisyenlerle, sivil toplum temsilcileriyle ve barış sürecine katkı sağlayabilecek dernek başkanlarıyla görüşme imkânı da değerlendirilebilir. Bu model, statü tanımadan Öcalan’ın toplumsal etkisini genişletmeyi hedefleyen pragmatik bir yaklaşım olarak öne çıkıyor.
Yetkililer, bu görüşmelerin hangi unvanla ya da sıfatla gerçekleştirileceğinin önemli olmadığını da özellikle vurguladı. Mevcut durumda Öcalan’ın görüşleri yalnızca İmralı Heyeti aracılığıyla kamuoyuna ulaşıyor ve bu süreçte zaman zaman kopukluklar yaşandığı belirtiliyor. Önerilen modelde amaç, bilgi akışındaki bu kırılganlıkları gidermek ve çok daha şeffaf bir iletişim ortamı oluşturmaktır. Böylece Öcalan’ın beklentilerini ve çağrılarını toplumun geniş kesimlerine doğrudan iletebileceği bir zemin hazırlanmış olacak. Bu yaklaşımın sürece olan güveni pekiştirme potansiyeli taşıdığı da değerlendiriliyor.
Bu alternatif formülün hayata geçirilmesi halinde, sürecin toplumsal meşruiyet zemininin de güçlenebileceği değerlendiriliyor. Öcalan’ın farklı toplum kesimleriyle doğrudan iletişim kurması, barış sürecine duyulan güveni artırabilir ve süreci daha kapsayıcı bir yapıya kavuşturabilir. Ancak siyasi analistler, bu modelin uygulanabilmesinin de belirli koşulların yerine getirilmesine bağlı olduğunun altını çiziyor. En kritik koşulun ise silah bırakma meselesindeki somut ilerleme olduğu görülüyor.
Silah Bırakma Süreci Neden Tıkandı?
AKP’li yetkililer, süreçte yaşanan en büyük tıkanıklığın silah bırakma meselesindeki gecikmelerden kaynaklandığını açıkça ortaya koydu. PKK, yaklaşık 1 yıl önce kendini feshettiğini açıklamış olmasına karşın silahların tatmin edici bir düzeyde bırakılmadığı değerlendiriliyor. Öcalan’ın 27 Şubat’tan bu yana yinelediği silah bırakma çağrılarına rağmen Kandil’in bu talimatları hayata geçirmekte isteksiz davrandığı gözlemleniyor. Bu tablonun bizzat Öcalan’ın siyasi nüfuzunu ve süreç üzerindeki etkinliğini önemli ölçüde zayıflattığı ifade ediliyor. Uluslararası gözlemciler de bölgesel istikrar açısından bu sürecin şeffaf ve somut bir şekilde ilerlemesinin kritik önem taşıdığını defalarca vurgulamış durumda.
AKP yetkilileri, DEM Parti’nin de sürece gereken katkıyı tam olarak sunmadığını dolaylı biçimde ima etti. Kandil’in direnmesi ve DEM Parti’nin beklenen adımları atmayışının, birbirine bağlı 2 ayrı sorun olarak ele alındığı anlaşılıyor. Silah bırakmanın varlığı ortaya konulamadığı sürece yasal bir düzenlemenin sağlam bir hukuki geçerlilik kazanamayacağını vurgulayan AKP, bu meselede tutumundan taviz vermeyi düşünmüyor. Öte yandan PKK’nın gerçek anlamda dağılmış sayılabilmesi için yalnızca örgütsel bir deklarasyon değil, sahada somut ve doğrulanabilir adımlar gerekmektedir.
Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun ortak raporunda silah bırakmanın “kritik eşik” olarak tanımlanması, bu meselenin ne denli merkezi bir önem taşıdığını somut biçimde ortaya koyuyor. Raporda müstakil geçici bir kanun hazırlanması önerisi de yer alıyor; ancak bu önerinin uygulamaya geçirilmesi için önce silah bırakmanın somut bir gerçekliğe dönüşmesi gerekiyor. AKP yetkilileri, hukukun tahmin ve yoruma değil maddi gerçekliğe dayandığını özellikle vurguluyor. Silahlar durmaya devam ettiği müddetçe yasal metinlerin üzerine inşa edileceği sağlam bir zeminin oluşturulamayacağı savunuluyor. Bu yaklaşım, AKP’nin tüm müzakere sürecinde değiştirmediği temel çizgisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Yeni Mekanizma mı, Mevcut Mekanizma mı?
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları’nın yeni bir mekanizma kurulması çağrısına AKP, mevcut kurumsal yapıların bu işlevi zaten üstlendiğini söyleyerek karşılık verdi. Meclis bünyesinde oluşturulan komisyonun tüm partilerin imzasıyla ortak rapor çıkardığını, İmralı’yı ziyaret ettiğini ve kurumsal bir mekanizma olarak fiilen işlediğini aktaran yetkililer, yeni bir yapı kurmanın öncelikli gündem maddesi olmadığını vurguladı. Bu bağlamda AKP, DEM Parti’nin talebini doğrudan reddetmek yerine mevcut mekanizmanın işlerliğini öne çıkararak yanıt verdi. Siyasi çevrelerin bu tutumu, “adımı DEM’e atmak” biçiminde yorumladığı dikkat çekiyor.
AKP yetkilileri, silah bırakma sürecinde sembolik adımların atıldığını, bazı mağaraların boşaltıldığını ve silah yakma eylemlerinin gerçekleştiğini kabul etti. Ancak bu adımların tatmin edici bir düzeye ulaşmadığını da açıkça ifade ettiler. Yeni bir mekanizma kurulabileceğini ama bunun için önce mevcut mekanizmanın beklenen sonuçlarını ortaya koyması gerektiğini belirten yetkililer, “mevcudu tamamla, sonra yeni yapıyı konuşuruz” mesajını verdi. Bu yaklaşım, AKP’nin silah bırakma koşulunu her koşulda ön şart olarak koruduğunu bir kez daha açıkça ortaya koyuyor. DEM Parti’nin silah bırakma ile yasal düzenlemelerin eş zamanlı yürütülmesi talebinin ise bu çerçevede kabul görmeyeceği açıkça belli oluyor.
Sürecin bu aşamasında 2 taraf arasındaki mesafe, görüşmelerin ivme kazanmasının önündeki en önemli siyasi engellerden birini oluşturuyor. Komisyonun kurulduğu, raporların hazırlandığı ve önerilerin masaya yatırıldığı düşünüldüğünde, sürecin artık teknik değil ağırlıklı olarak siyasi bir tıkanıklıkla karşı karşıya olduğu değerlendiriliyor. Önümüzdeki dönemde atılacak ya da atılmayacak adımlar, bu tıkanıklığın hangi yönde çözüleceğini belirleyecek. Süreci en çok etkileyecek adımın ise PKK’dan gelmesi bekleniyor.
Barış süreci, birden fazla aktörün ve birbirine bağlı koşulların belirleyici olduğu son derece karmaşık bir denklem olmayı sürdürüyor. AKP, statü yerine etkinlik artırma modelini öneriyor; MHP statü istiyor, DEM Parti yeni mekanizma talep ediyor ve PKK’nın silah bırakma konusundaki adımları ise tüm bu tartışmaların kilit değişkeni olmaya devam ediyor. Siyasi gözlemciler, bu çok boyutlu denklemde tek bir tarafın atacağı adımın süreci ileri taşımaya yetmeyeceği kanaatinde birleşiyor. Önümüzdeki haftalarda PKK’dan gelecek somut adımlar, tablonun hangi yönde şekilleneceğini belirleyecek kritik işaretler sunacak.









