Almanya’nın otomotiv sektörü son yılların en kapsamlı dönüşüm süreçlerinden birinden geçerken, fabrikalarda çalışanların haftalık mesai süresi de tartışmanın merkezine yerleşti. Volkswagen, BMW ve Mercedes-Benz gibi dünyanın en tanınmış otomobil üreticilerinin maliyet baskısıyla karşı karşıya kalması, Almanya’daki geleneksel çalışma modelinin geleceği konusunda yeni bir tartışma başlattı.
Sektörün bazı temsilcileri, Almanya’daki fabrikalarda uzun yıllardır uygulanan haftalık 35 saatlik çalışma düzeninin değiştirilerek 40 saate çıkarılmasının şirketlerin rekabet gücünü artırabileceğini savunuyor. Üstelik gündeme gelen modelde çalışma süresinin artırılması karşılığında aynı oranda ücret artışı yapılmaması ihtimali de bulunuyor.
Bu öneri, Almanya’daki sendikaların sert tepkisiyle karşılaşıyor. Çalışan temsilcileri, otomotiv sektörünün temel probleminin çalışanların yeterince uzun süre çalışmaması olmadığını, asıl sorunun düşük talep, yüksek üretim maliyetleri, kullanılmayan fabrika kapasitesi ve küresel rekabet baskısı olduğunu belirtiyor. Böylece Almanya’da otomotiv sektörünün geleceği açısından yalnızca ücretler değil, çalışma süresi ve istihdam modeli de yeniden tartışmaya açılmış durumda.
Alman otomotiv sektöründe dengeler neden değişiyor?
Alman otomotiv sanayisi uzun yıllar boyunca ülkenin ekonomik gücünün en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edildi. Volkswagen, BMW ve Mercedes-Benz gibi markalar yalnızca Almanya’da değil, dünyanın farklı bölgelerinde güçlü satış ağları oluşturdu. Almanya’nın mühendislik kapasitesi, üretim teknolojisi ve otomotiv konusundaki uzmanlığı sektörün küresel konumunu destekledi.
Ancak son yıllarda sektörün karşı karşıya olduğu koşullar önemli ölçüde değişti.
Üretim maliyetlerinin yükselmesi, enerji fiyatlarının oluşturduğu baskı, ABD’nin ticaret politikaları, Çinli üreticilerin küresel pazardaki ağırlığının artması ve elektrikli otomobile geçiş sürecinde ortaya çıkan yüksek yatırım ihtiyacı Alman üreticilerin maliyet hesaplarını zorlaştırıyor.
Özellikle Çin rekabeti sektör açısından ayrı bir başlık oluşturuyor. Çinli otomobil üreticileri elektrikli araç teknolojilerinde hızlı bir şekilde büyürken, Avrupa pazarında da daha fazla görünür hâle geliyor. Bu durum Almanya merkezli üreticilerin hem fiyat hem teknoloji hem de geliştirme hızı bakımından kendilerini yeniden konumlandırmasını gerektiriyor.
Elektrikli otomobile geçiş ise geleneksel otomotiv modelinden farklı bir üretim yapısını beraberinde getiriyor. İçten yanmalı motorlarda yıllar boyunca oluşmuş üretim deneyimi, elektrikli araçlarda batarya, yazılım, elektronik sistemler ve yapay zekâ gibi alanlarla tamamlanmak zorunda.
Dolayısıyla Almanya’daki otomotiv şirketleri aynı anda hem mevcut üretim maliyetlerini azaltmaya hem de geleceğin otomobil teknolojilerine büyük yatırımlar yapmaya çalışıyor. Bu tablo, şirketlerin çalışan maliyetlerini de yeniden değerlendirmesine neden oluyor.
35 saatlik çalışma düzeni neden tartışmanın merkezinde?
Almanya’nın otomotiv sektöründe 35 saatlik çalışma haftası uzun yıllardır toplu iş sözleşmeleriyle şekillenen çalışma düzeninin önemli unsurlarından biri.
Bu modelin geçmişi 1980’li ve 1990’lı yıllarda yürütülen toplu pazarlık süreçlerine dayanıyor. 35 saatlik çalışma haftası, özellikle otomotiv sektöründe çalışanların elde ettiği önemli kazanımlardan biri olarak görülüyor. Bugün ise şirketlerin rekabet koşullarının geçmişten farklı olduğu savunuluyor.
Otomotiv sektöründe bazı uzmanlara göre Almanya’daki yüksek işçilik maliyetleri, üretimin başka ülkelere kaydırılması kararlarında etkili faktörlerden biri hâline geldi. Çalışma süresinin haftada 35 saatten 40 saate çıkarılması durumunda aynı çalışan sayısıyla daha fazla üretim yapılabileceği ve saat başına düşen işçilik maliyetinin azaltılabileceği hesaplanıyor.
Bochum’daki Otomotiv Araştırmaları Merkezi yöneticisi Ferdinand Dudenhöffer, Almanya otomotiv sektöründeki istihdamın 2018’den bu yana ciddi şekilde gerilediğini belirtiyor. Dudenhöffer’in aktardığı verilere göre sektörde 2018 yılında yaklaşık 830 bin kişi çalışırken günümüzde bu sayı 700 binin altına gerilemiş durumda. Uzman, mevcut eğilimin sürmesi hâlinde 2030 civarında çalışan sayısının yaklaşık 500 bine kadar düşebileceğini öngörüyor.
Bu tablo, çalışma saatleri konusundaki tartışmanın yalnızca günlük mesai düzeninden ibaret olmadığını gösteriyor. Asıl mesele, Almanya’daki üretimin gelecekte ne kadarının ülkede kalacağı ve buna bağlı olarak kaç kişinin otomotiv sektöründe çalışmaya devam edeceği.
Şirketler neden çalışma süresinin artırılmasını istiyor?
Çalışma süresinin artırılması yönündeki görüşün temelinde maliyet hesabı bulunuyor. Bir çalışanın haftalık çalışma süresi artırıldığında ve maaş aynı kaldığında, işverenin aynı çalışan için ödediği ücretin üretilen toplam çalışma saatine oranı düşüyor. Bu nedenle şirketler açısından saat başına işçilik maliyetinin azaltılması mümkün hâle geliyor.
Dudenhöffer, 35 saatten 40 saate geçilmesinin personel maliyetlerini yaklaşık yüzde 13 oranında aşağı çekebileceğini ifade ediyor. Bu yaklaşımın savunucuları, hedefin çalışanların ücretini doğrudan azaltmak değil, Almanya’daki üretim tesislerinin maliyet açısından daha rekabetçi hâle gelmesini sağlamak olduğunu belirtiyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.
Almanya’da üretim maliyetlerini yalnızca işçilik giderleri belirlemiyor. Enerji, lojistik, vergiler, bürokratik süreçler, hammadde maliyetleri ve fabrikaların kapasite kullanım oranı da toplam maliyet üzerinde büyük rol oynuyor.
Bu nedenle çalışma süresinin beş saat artırılması, sektörün karşı karşıya bulunduğu bütün sorunları tek başına ortadan kaldırabilecek bir çözüm olarak görülmüyor.
Tam tersine, tartışmanın bir tarafında çalışma saatleri bulunurken diğer tarafında Almanya’nın genel ekonomik rekabet koşulları yer alıyor.
Sendikalar neden 40 saat önerisine karşı çıkıyor?
Almanya’nın en büyük sendikalarından IG Metall, çalışma süresinin ücret artışı olmadan uzatılması fikrine karşı çıkıyor.
Sendika yönetimi, otomotiv sektöründe çalışanların son yıllarda ücretler ve çalışma koşulları konusunda çeşitli tavizler verdiğini savunuyor. Buna rağmen şirketlerin yeni maliyet azaltma adımları istemesinin çalışanlar açısından kabul edilemez olduğunu belirtiyor.
Sendikanın temel itirazı ise otomotiv sektöründeki problemin çalışanların daha fazla çalışmaması olmadığı yönünde.
IG Metall’e göre fabrikaların önemli bölümünde üretim kapasitesi tam olarak kullanılamıyor. Talebin zayıf olduğu bir ortamda çalışanların haftalık çalışma süresini artırmanın otomobil satışlarını otomatik olarak yükseltmeyeceği savunuluyor. Bu nedenle sendika, işverenlerin çalışma süresi üzerinden maliyet azaltmak yerine ürünlere, talebe, yatırımlara ve üretim stratejisine odaklanması gerektiğini düşünüyor.
IG Metall, 21 Eylül’de Almanya genelinde otomotiv sektöründeki işten çıkarmalara ve çalışma koşullarındaki değişikliklere karşı eylemler başlattı. Sendikanın açıklamalarına göre protestolar ülke genelinde 200’den fazla noktaya yayıldı.
Bu durum, Almanya’daki otomotiv krizinin artık yalnızca şirket yönetimleriyle sınırlı bir ekonomik problem olmadığını, işveren ve çalışan temsilcileri arasında yeni bir toplu pazarlık dönemini de beraberinde getirdiğini gösteriyor.
Volkswagen ve BMW’den dikkat çeken istihdam kararları
Çalışma süresi tartışmasının arka planında otomotiv şirketlerinin açıkladığı istihdam planları da bulunuyor.
Volkswagen, 2030’a kadar dünya genelindeki çalışan sayısında yaklaşık 100 bin kişilik, yani toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 15’ine karşılık gelen bir azaltma hedefi ortaya koydu.
BMW ise 2027 sonuna kadar yaklaşık 8 bin kişiyi iş gücünden çıkarmayı planladığını açıkladı. Bu rakam şirketin toplam çalışanlarının yaklaşık yüzde 5’ine karşılık geliyor. Otomotiv yan sanayisinin önemli şirketlerinden Bosch ve ZF Friedrichshafen de zorlu piyasa koşulları nedeniyle çeşitli istihdam azaltma planları açıkladı. Bu rakamlar, çalışma süresi tartışmasının neden işten çıkarmalarla birlikte ele alındığını da ortaya koyuyor.
Şirketler açısından hedef, Almanya’daki üretimin maliyetini azaltarak fabrikaların rekabet gücünü korumak. Çalışan temsilcileri açısından ise daha uzun çalışma saatlerinin istihdamı korumak yerine çalışanların üzerindeki yükü artırabileceği endişesi bulunuyor. Dolayısıyla iki taraf aynı probleme farklı pencerelerden bakıyor.
Şirketler maliyetleri ve üretim verimliliğini ön plana çıkarırken sendikalar istihdam güvencesini, çalışma koşullarını ve mevcut toplu sözleşme kazanımlarını öne çıkarıyor.
Almanya otomotivde Çin rekabetiyle karşı karşıya
Alman otomotiv sektörünün yaşadığı sorunların önemli bölümünde Çin ile artan rekabet bulunuyor.
Çinli üreticilerin özellikle elektrikli otomobil alanında hızlı ilerlemesi Avrupa’daki geleneksel üreticiler üzerinde baskı oluşturuyor. Batarya teknolojisi, yazılım, araç içi elektronik sistemler ve üretim maliyetleri açısından Çinli şirketlerin yükselişi, Alman markalarının uzun yıllar boyunca sahip olduğu üstünlüğün yeniden değerlendirilmesine neden oluyor. Bu nedenle sektör uzmanları, Almanya’nın yalnızca işçilik maliyetlerine odaklanmasının yeterli olmayacağını belirtiyor.
Otomotiv Yönetimi Merkezi yöneticisi Stefan Bratzel de haftalık çalışma süresinin beş saat artırılmasının tek başına Çin ile teknoloji yarışını değiştirmeyeceğine dikkat çekiyor. Bratzel’e göre Alman üreticilerin rekabet gücünü yeniden kazanabilmesi için daha uygun fiyatlı elektrikli otomobiller geliştirmesi, yazılım ve yapay zekâ yatırımlarını artırması ve üretim süreçlerini daha verimli hâle getirmesi gerekiyor. Bu yaklaşım, sektörün geleceğinin yalnızca işçilik maliyetleriyle açıklanamayacağını gösteriyor.
Bir otomobilin üretiminde çalışanların haftada kaç saat çalıştığı kadar, o otomobilin hangi teknolojiye sahip olduğu, tüketiciye hangi fiyatla sunulduğu, batarya maliyetinin ne olduğu, yazılım altyapısının ne kadar gelişmiş olduğu ve üretimin ne kadar verimli gerçekleştirildiği de belirleyici hâle geliyor.
Elektrikli otomobil dönüşümü Almanya’yı zorluyor
Alman otomotiv sanayisinin dönüşümündeki en büyük başlıklardan biri elektrikli araçlar. Geleneksel otomobil üretiminde güçlü birikime sahip şirketlerin elektrikli otomobil çağında aynı avantajı sürdürmesi garanti değil. Çünkü elektrikli araçlarda batarya teknolojisi ve yazılımın önemi giderek artıyor. Bu dönüşüm, otomobil şirketlerinin yalnızca fabrikalarını değil, araştırma ve geliştirme yatırımlarını da değiştirmesini gerektiriyor.
Elektrikli otomobil teknolojisine geçişin hızlanmasıyla birlikte üreticiler bir yandan mevcut içten yanmalı motor yatırımlarını yönetmeye, diğer yandan yeni nesil araçlar için milyarlarca euroluk yatırım yapmaya çalışıyor.
Üstelik tüketicilerin elektrikli araçlara yönelik talebinin her pazarda aynı hızda gelişmemesi, şirketlerin planlamalarını daha karmaşık hâle getiriyor. Bu nedenle Almanya’daki otomotiv krizini yalnızca çalışma saatlerine bağlamak mümkün değil.
35 saatlik çalışma düzeninin 40 saate çıkarılması hâlinde işçilik maliyetleri açısından belirli bir avantaj oluşabilir. Ancak yeni otomobil teknolojilerinin geliştirilmesi, satışların artırılması ve küresel rekabette yeniden güç kazanılması için daha geniş kapsamlı bir dönüşüm gerekiyor.
Enerji maliyetleri de şirketlerin gündeminde
Almanya’daki otomotiv üretiminin karşı karşıya bulunduğu sorunlardan biri de enerji maliyetleri.
Otomobil fabrikaları yüksek miktarda enerji tüketen büyük üretim tesisleri. Üretim hatlarının, robotik sistemlerin, boya tesislerinin, ısıtma ve soğutma altyapılarının çalıştırılması önemli miktarda enerji gerektiriyor.
Enerji maliyetlerindeki artış doğrudan üretim giderlerine yansıyor. Bu nedenle sektör uzmanları, Almanya’nın otomotiv üretimindeki rekabet gücünü yeniden kazanabilmesi için enerji maliyetlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Çalışma süresinin artırılması bu açıdan ilginç bir denge oluşturuyor. Daha uzun çalışma süresi çalışan başına işçilik maliyetini azaltabilirken, üretim tesislerinin daha uzun süre çalışması enerji tüketimini de artırabilir.
Dolayısıyla 40 saatlik çalışma modelinin gerçek ekonomik etkisi yalnızca maaş hesabıyla ölçülemeyecek kadar kapsamlı.
Vergi ve bürokrasi tartışması büyüyor
Otomotiv sektöründeki maliyet hesabında yalnızca fabrikaların içinde gerçekleşen harcamalar bulunmuyor.
Şirketlerin faaliyet gösterdiği ekonomik ortam da üretim kararlarında önemli rol oynuyor.
Vergiler, bürokratik işlemler, izin süreçleri, ulaşım altyapısı ve lojistik imkânları otomotiv sektörünün toplam maliyet yapısını etkiliyor.
Sektör uzmanları Almanya’nın rekabet gücünü artırabilmesi için bu alanlarda da iyileştirmeler yapılması gerektiğini savunuyor. Özellikle küresel üretim ağlarının giderek daha fazla çeşitlenmesi, şirketlere üretim yapabilecekleri farklı ülkeler arasında tercih yapma imkânı sağlıyor. Bir şirket için enerji, işçilik, vergi ve lojistik maliyetlerinin toplamı başka ülkelerde daha düşük olduğunda üretimin bir bölümünün başka merkezlere kaydırılması gündeme gelebiliyor. Bu nedenle Almanya’daki otomotiv sektörünün geleceği, yalnızca fabrikadaki çalışma süresiyle değil, ülkenin genel yatırım ortamıyla da bağlantılı.
35 saatten 40 saate geçiş çalışanı nasıl etkileyebilir?
Çalışma süresinin artırılması önerisinin çalışanlar açısından en önemli sonucu haftalık mesainin beş saat artması olacak.
Mevcut modelde haftada 35 saat çalışan bir kişinin 40 saatlik sisteme geçmesi, yıllık toplam çalışma süresinde önemli bir artış anlamına geliyor.
Özellikle ücret artışı olmadan uygulanması hâlinde çalışanların saat başına elde ettiği ücretin fiilen düşmesi söz konusu olabilir. Şirketlerin savunduğu modelin ekonomik mantığı da zaten bu noktaya dayanıyor.
Buna karşılık işveren tarafı, maliyet avantajının Almanya’daki üretim tesislerinin geleceğini koruyabileceğini ve böylece daha fazla fabrikanın ülkede kalmasına katkı sağlayabileceğini savunuyor. Sendikaların yaklaşımı ise farklı.
Çalışan temsilcilerine göre daha uzun çalışma süresi istihdam sorununu tek başına çözmeyebilir. Eğer fabrikalarda yeterli talep yoksa veya üretim kapasitesi zaten tam kullanılmıyorsa çalışma saatlerinin artırılması yeni satış yaratmayacak.
Bu nedenle tartışmanın merkezinde aslında şu soru bulunuyor: Almanya’nın otomotiv sektöründeki rekabet sorunu gerçekten çalışma süresiyle mi ilgili, yoksa çok daha geniş bir ekonomik ve teknolojik dönüşüm mü gerekiyor?
Uzmanlara göre tek başına çalışma saati yeterli olmayacak
Otomotiv Yönetimi Merkezi yöneticisi Stefan Bratzel’in değerlendirmeleri, çalışma süresinin sektör krizindeki yerini ortaya koyuyor.
Bratzel, işçilik maliyetlerinin iyileştirilmesinin gerekli olabileceğini ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını belirtiyor. Ona göre Almanya’nın otomotiv sektöründe yeniden güçlü bir üretim merkezi olabilmesi için teknoloji yatırımlarının artırılması gerekiyor.
Bu kapsamda elektrikli araçlar, yazılım ve yapay zekâ öne çıkıyor.
Geleceğin otomobilleri yalnızca mekanik araçlar olmaktan çıkıp büyük ölçüde yazılım tabanlı sistemlere dönüşüyor. Sürücü destek sistemleri, bağlantılı araç teknolojileri, enerji yönetimi, batarya optimizasyonu ve yapay zekâ destekli uygulamalar otomobilin toplam değerindeki payını artırıyor.
Bu nedenle Almanya’nın geçmişteki otomotiv başarısını geleceğe taşıyabilmesi için mühendislik gücünü yeni teknoloji alanlarıyla birleştirmesi gerekiyor.
İstihdam kaybı tartışmanın en kritik noktası
Çalışma süresinin artırılmasını savunanların en önemli argümanlarından biri istihdamın Almanya’da korunması.
Şirketlerin maliyetleri yüksek olduğu için üretimlerini başka ülkelere taşıması durumunda çalışanların işlerini kaybetme riski bulunuyor. Bu açıdan bakıldığında çalışma süresinin artırılması, Almanya’daki fabrikaların maliyet yapısını iyileştirebilecek araçlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ancak sendikalar, daha uzun çalışma süresinin istihdam garantisi anlamına gelmediğini savunuyor.
Çünkü otomotiv sektöründe üretim miktarını belirleyen yalnızca çalışanların mesai süresi değil. Tüketici talebi, araç fiyatları, ihracat koşulları, şirketlerin yatırım kararları, yeni teknolojilerin üretim süreçlerine etkisi ve fabrikaların kapasite kullanımı da istihdamı doğrudan etkiliyor.
Elektrikli araç üretiminin geleneksel araçlara kıyasla farklı iş gücü ihtiyaçları oluşturması da gelecekte çalışan sayısının değişmesinde etkili olabilir.
Dolayısıyla Almanya’daki otomotiv istihdamının geleceği, önümüzdeki yıllarda hem ekonomik hem teknolojik faktörlerin ortak etkisiyle şekillenecek.
Alman otomotivinde yeni dönem nasıl şekillenecek?
Almanya’da 35 saatlik çalışma haftasının geleceği konusunda şirketlerle sendikalar arasında yeni bir mücadele alanı oluşmuş durumda.
İşverenlerin maliyetleri azaltma baskısı, çalışanların daha uzun süre çalışmasını gündeme getiriyor. Sendikalar ise geçmişte elde edilen çalışma süresi kazanımlarının korunmasını istiyor. Bu tartışmanın nasıl sonuçlanacağı yalnızca otomotiv sektörünü değil, Almanya’daki sanayi politikalarını da etkileyebilir.
Çünkü otomotiv, ülke ekonomisinin önemli sanayi kollarından biri. Sektördeki üretim tesisleri çok sayıda doğrudan çalışanın yanı sıra yan sanayi, lojistik, mühendislik, bakım, yazılım ve hizmet alanlarında da geniş bir ekonomik ekosistem oluşturuyor. Bu nedenle otomotiv fabrikalarında yaşanacak istihdam değişikliklerinin etkisi yalnızca fabrika kapılarında kalmayabilir.
Almanya’nın önünde birden fazla sorun bulunuyor
Alman otomotiv sektöründeki mevcut tabloya bakıldığında tek bir sorundan söz etmek mümkün değil.
Bir tarafta yüksek işçilik maliyetleri bulunuyor. Diğer tarafta enerji fiyatları ve vergi yükü tartışılıyor. Çinli üreticilerin artan rekabeti Alman şirketleri üzerinde baskı oluştururken elektrikli araç dönüşümü yeni yatırımlar gerektiriyor.
ABD’nin ticaret politikaları da sektörün ihracat hesaplarını etkileyebiliyor. Küresel otomotiv pazarındaki talep değişimleri ise fabrikaların kapasite kullanım oranlarını doğrudan etkiliyor.
Bütün bu unsurlar bir araya geldiğinde çalışma süresi tartışması, daha büyük bir dönüşümün yalnızca bir parçası hâline geliyor.
Almanya’nın önündeki temel mesele, otomotiv sektörünü geçmişteki üretim modeliyle korumak değil, geleceğin rekabet koşullarına uygun hâle getirmek. Bu dönüşümün maliyetinin şirketler ve çalışanlar arasında nasıl paylaşılacağı ise tartışmanın en hassas noktalarından biri.
Otomotiv sektöründe gözler şirketler ve sendikalar arasındaki görüşmelerde
Almanya’daki otomotiv sektöründe çalışma saatleri konusunda yaşanan tartışmanın kısa sürede sonuçlanması beklenmiyor.
Bir tarafta üretim maliyetlerini aşağı çekmek isteyen şirketler, diğer tarafta çalışma koşullarını korumaya çalışan sendikalar bulunuyor.
35 saatlik çalışma düzeni, Almanya’da uzun yıllar süren toplu pazarlık süreçlerinin sonucunda oluşmuş bir model olduğu için değişiklik yalnızca teknik bir çalışma planı olmayacak. Aynı zamanda işveren ve çalışan ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası anlamına gelebilecek.
Öte yandan şirketlerin karşı karşıya olduğu ekonomik baskı da göz ardı edilemiyor.
Volkswagen ve BMW’nin açıkladığı istihdam azaltma planları, otomotiv sektörünün Almanya’da ciddi bir yeniden yapılanma dönemine girdiğini gösteriyor. Yan sanayi şirketlerinde yaşanan istihdam kayıpları da tablonun yalnızca birkaç büyük üreticiyle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Önümüzdeki dönemde tartışmanın yalnızca 35 saat veya 40 saat üzerinden yürütülmesi yerine, üretimin nasıl daha verimli yapılacağı, Almanya’daki fabrikaların nasıl rekabetçi tutulacağı ve dönüşümün çalışanlara nasıl yansıyacağı üzerinden genişlemesi bekleniyor.
Sonuçta Alman otomotiv sektörünün geleceğini belirleyecek unsur yalnızca çalışma saatleri olmayacak. Elektrikli araç teknolojisindeki gelişmeler, yazılım ve yapay zekâ yatırımları, enerji maliyetleri, vergiler, lojistik altyapısı, küresel ticaret politikaları ve tüketici talebi birlikte belirleyici olacak.
Bu nedenle 35 saatlik çalışma düzeninin geleceği konusunda yaşanan tartışma, Almanya’nın sanayi politikasındaki daha büyük dönüşümün önemli göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Alman otomotiv sektörünün önündeki asıl sınav ise geçmişteki üretim gücünü geleceğin teknoloji ve maliyet şartlarıyla birleştirebilmek olacak.
