Barolarda milliyetçi dalga söylemleriyle adalet mekanizmasında derin yankı uyandıran bu güncel hukuk analizi, yargının sacayağı olan savunma makamındaki ideolojik fay hatlarını tüm şeffaflığıyla masaya yatıran çarpıcı verileri bünyesinde barındırmaktadır. Avukatlık örgütleri içerisinde hukukun evrensel ilkeleri yerine ulusal reflekslerin öne çıkmasının doğurduğu tartışmaları, anayasa hukukçularının tasfiye ediliş süreçlerini ve mesleki gruplaşmaların yargı kararlarına etkisini usta bir editör diliyle kapsamlı şekilde analiz ediyoruz. Hazırladığımız bu detaylı kamu hukuku raporunda insan hakları, demokratik cumhuriyet değerleri ve baroların bölünmesiyle ortaya çıkan kentsel dönüşüm sancılarının oluşturacağı sektörel etkiler başlıklar halinde detaylı olarak yer bulmaktadır. Şimdi hazırsanız adliye koridorlarının en hararetli tartışmalarına doğru uzanalım ve savunma camiasındaki sessiz ideolojik dönüşümün nedenlerini Savunma Makamında Kimlik Çatışması ve Anayasal Yorum Farklılıkları ile Çoklu Baro Sisteminin Sektörel Etkileri ve Evrensel Hukuk Ortak Paydası alt başlıkları altında derinlemesine inceleyelim.
Savunma Makamında Kimlik Çatışması ve Anayasal Yorum Farklılıkları
Adalet sistemlerinin temel güvencesi olan bağımsız savunma örgütleri, son dönemde evrensel hukuk normlarından ziyade ideolojik kutupların ve şovenist yaklaşımların mücadele alanına dönüşmüş durumdadır. Eski milletvekili ve anayasa hukuku profesörü İbrahim Özden Kaboğlu, 2024 yılında oturduğu İstanbul Barosu (İSTBAR) başkanlığı koltuğunu, geçen pazar gerçekleştirilen hararetli bir seçimin ardından Prof. Dr. Ümit Kocasakal karşısında kaybetmiştir. Süreci tamamen manipülatif, halkı yanıltıcı ve meslek etiği dışı siyasi kampanyalara bağlayan İbrahim Özden Kaboğlu, kendisine yönelik yürütülen şovenist stratejilerin mertçe olmadığını açıkça ifade etmiştir. Perde arkasında hangi dengelerin döndüğü bilinmeyen bu süreçte, insan haklarına dayanan laik ve demokratik cumhuriyet idealinin ırkçı temeldeki milliyetçi söylemlerle sorgulanmaya çalışılması barolar içerisindeki derin fikir ayrılıklarını gün yüzüne çıkarmıştır.
Seçim neticelerini doğrudan etkileyen en hararetli tartışma başlıkları, anayasanın ilk 4 maddesinin değiştirilebilirliği hakkındaki teknik mütalaalar ve Türkiyelilik kavramı etrafında şekillenmiştir. İbrahim Özden Kaboğlu, anayasanın ikinci maddesinde yer alan cumhuriyet niteliklerinin 1961 formülü ışığında, insan haklarını ileriye götürecek şekilde olumlu anlamda yorumlanması gerektiğini her platformda savunmuştur. Bu bağlamda verilen Can Atalay kararı örneği, yüksek yargı organları arasında anayasal hükümlerin nasıl taban tabana zıt yorumlanabildiğinin en taze ve çarpıcı vesikasıdır. Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından verilen lehte kararın Yargıtay tarafından tanınmaması ve kurucu hukuk düzenine karşı suç duyurusunda bulunulması, sistemin işleyişini felç eden büyük bir kurgu hatasıdır. Can Atalay davası üzerinden yaşanan bu yargı krizi, hukukun üstünlüğü ilkesinin idari ve siyasi kaygılarla nasıl gölgelendiğini net olarak göstermektedir.
Mevcut yasal altyapıdaki bu anayasal yorum krizlerinin ve kimlik çatışmalarının giderilmesi adına savunma camiası tarafından acilen proaktif önlemler alınması gerekmektedir. Hukuk otoritelerinin ortak kanaatine göre, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1924 anayasası öncesindeki taslak metinlerinde yer verdiği Türkiyeliler kavramını bağlamından kopararak ırkçı bir tasfiye aracına dönüştürmek, kurucu felsefeye aykırıdır. Alınacak önlemler kapsamında, baro yönetimlerinin siyasi polemiklerin ötesine geçerek avukatların mesleki sorunlarına ve duruşma salonlarındaki hak kayıplarına odaklanan bir icraat dili geliştirmesi elzem bir ihtiyaçtır. Aksi takdirde, savunmanın en büyük kalesi sayılan bu kurumlar, liyakat ve evrensel adalet yerine ideolojik dalgaların esiri olarak kalmaktan kurtulamayacaktır. Meslek örgütlerinin iç çekişmelerle zayıflaması, anayasal güvencelerin ve vatandaşın hak arama özgürlüğünün de ciddi şekilde zedelenmesine yol açmaktadır.
Çoklu Baro Sisteminin Sektörel Etkileri ve Evrensel Hukuk Ortak Paydası
Savunma mesleğinin kurumsal yapısında gerçekleştirilen radikal değişiklikler, adalet sektörünün genel işleyişinde ve avukatlık hizmetlerinde çok derin yapısal yaralar açmıştır. Yaklaşık 6 yıl önce meclis genel kurulunda kabul edilen yasa ile hayata geçirilen çoklu baro sistemi, tüm hukukçuların ortak adalet paydasında buluşması vizyonuna indirilmiş en büyük darbelerden biridir. Sektörel etkiler bakımından incelendiğinde, numaralandırılarak kurulan alternatif baroların güdük kalması ve kurumsal bir kimlik kazanamaması, savunmanın sesinin bölünmesine ve zayıflamasına neden olmuştur. Hepsinden daha vahimi, Ankara’da faaliyet gösteren 2 numaralı baronun kamuoyuna yansıyan yetmiş hakim ve savcı devşirdik şeklindeki talihsiz beyanları, yargı bağımsızlığının ve tarafsızlığının meslek örgütleri eliyle nasıl zedelendiğinin açık bir kanıtıdır. Yargıç ve savcıların belirli baroların güdümüne girmesi, mahkemelerdeki adil yargılanma hakkını ve adalet sektörünün güvenilirliğini tamamen ortadan kaldırmaktadır.
Savunma makamının saygınlığını yeniden tesis etmek ve genç hukukçuların mesleğe olan inancını pekiştirmek adına adalet sisteminde radikal reformların hayata geçirilmesi artık kaçınılmazdır. İlk stratejik hamle olarak, baroları siyasi kamplara bölen çoklu baro mevzuatı tamamen yürürlükten kaldırılmalı ve tüm avukatlar tek bir çatı altında evrensel hukuk ilkeleri etrafında yeniden birleştirilmelidir. İkinci olarak, yargı organlarına personel alımı süreçlerindeki mülakat ve kayırmacılık iddialarına son verilmeli; hakim, savcı ve avukatların meslek içi eğitimlerinde hukukun içselleştirilmesi zorunlu kılınmalıdır. Alınacak bu makroekonomik ve idari önlemler sayesinde, vatandaşlar adliye saraylarına girdiklerinde ideolojik kimliklerine göre değil, evrensel yasalara göre yargılanacaklarından emin olacaklardır. Son söz olarak unutulmamalıdır ki insanın milliyetçi, muhafazakar veya ateist olması kişisel bir tercihtir; ancak devletin ve hukukun yegane görevi, herkesi adalet ortak paydasında eşit kılmaktır.
