Covid 19 Aşı Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

Covid-19 aşısı çalışmaları 2020’in son günlerine kadar sürdü. Birçok ülke aşı ile ilgili yaptıkları çalışmalarda başarıyı yakaladıklarını ve kısa süre içinde aşının bulunacağını açıklamaya başladı. Bunlardan bazıları hayata geçerken bazıları test aşamasında kaldı. İlk vakanın görüldüğü tarihten neredeyse bir yıl sonra bulunabilen aşılar, insanlığın 2021 yılına umutla bakmasını sağladı. Aşıların artış göstermesi bunlar hakkında çıkan yanlış haberlerin de yayılmasına neden oldu. Bazı haberler doğrulanırken bazıları ise havada kaldı. Hal böyle olunca insanlar aşı olmaya çekinmeye başladı.

Peki, ülkeler hangi aşıları kullanıyor, aşıları kim buldu? Detaylar yazıda aktarıyoruz.

Öncelikle aşılar hakkında genel bir bilgi verecek olursak, bunları kendi arasında sınıflandırmak daha doğru olacaktır. Bilinen aşı geliştirme yöntemleri; genetik aşılar, viral vektörel aşılar, protein bazlı aşılar ve inaktif aşılardır. Her biri farklı metodlar ile üretilse de hedefi aynıdır; virüse karşı bağışıklık geliştirmek.

Aşı Çeşitleri Nelerdir?

Genetik Aşılar

Covid-19 karşı geliştirilen aşıların başında Genetik aşılar geliyor. Bu yöntem ile Covid virüsü genlerinden bazıları insanlara veriliyor. Verilen virüs insanları hasta etmeyecek düzeyde olurken, bununla birlikte vücudun yine bir tepki vererek bağışıklık ortaya çıkarması sağlanıyor. Pandemide çok sık duyulan mRNA aşıları genetik aşılardır. Başı çeken; Pfizer / BioNTech ve Moderna aşısı genetik olarak öne çıkan ve etkinliği bilinen Covid-19 aşıları. Özellikle ABD’nin Pfizer aşısına onay vermesi dünyada da bu aşıya olan ilgiyi arttırdı. Amerika dışında Kanada, Birleşik Krallık, Arjantin, Şili, İsviçre, Arabistan, Bahreyn, Meksika, Panama, Singapur ve Kosta Rika da Pfizer aşısına acil ya da tam onay verdi.

Viral Vektör Aşılar

Viral vektör aşısı Covid virüs genetiğinin başka bir virüs içine etkisiz hale getirilerek insan vücuduna aktarılması yöntemidir. Buradaki amaç vücudun virüsü tanıması. Tanıdığı virüsün, gerçeği ile karşı karşıya geldiğinde daha dirençi olması amaçlanıyor. Oxford / Astrazeneca ve Sputnik V aşısı öne çıkan Viral Vektör aşılar.

Protein Bazlı Aşılar

Bu aşı geliştirme yönteminde ise genetik parçalar yerine Covid’e ait proteinlerin vücuda verilmesi ilkesine dayanıyor. Ortaya çıkan aşıların bazılarında proteinin tamamı bazılarında ise bir kısmı bulunuyor. Novavax aşısı, Fransız Sanofi aşısı ve Rusya’nın EpiVacCorona protein bazlı üretilen aşılar olarak öne çıkıyor.

İnaktif Aşılar

En yaygın kullanılan ve çoğu kişinin bildiği bir aşı türüdür. Ölü veya ölüye yakın, tamamen etkisizleştirilmiş Covid virüsünün vücuda verilmesi. Bu sayede vücudun gerçek virüs gelene kadar onu tanıması ve buna karşı bir bağışıklık geliştirmesi amaçlanıyor. Bu yöntem ile üretilen en popüler aşı ise Türkiye’nin de kullandığı Çin’in Sinovac aşısı.

Pfizer ve BioNTech / ABD, Almanya

ABD’nin Pfizer ve Almanya’nın BioNTech firmalarının ortaklaşa geliştirdiği aşıdır. Genetik yöntemler kullanılarak üretilen bir mRNA aşısıdır. Özellikle ABD’nin kullanımına onay verdiği bu aşı, şu an için en popüler aşı konumunda. Avrupa’da ise ilk onayı İngiltere’den alması diğer ülkelerinde bu aşıya yönelmesine neden oldu. Türkiye’nin de satın aldığı aşı şu an için uygulamada. Türkiye’nin önümüzdeki dönemde yine bu aşıdan satın alacağını da açıklandı. Ayrıca Çin de bu aşıyı satın alarak, ülkesinde ilk kez bir batı menşeili aşıya yer verecek.

Moderna / ABD

Moderna da Pfizer / BioNTech gibi bir genetik aşı. ABD merkezli olarak üretildi. mRNA aşısı olarak en popüler ikinci aşı konumunda. Geçtiğimiz ay Kanada ve ABD’de kullanım onayı alan aşının Avrupa’da da yaygın olarak kullanılması düşünülüyor.

Sputnik V / Rusya

Rusya’nın geliştirdiği aşı Viral Vektör yöntemi ile geliştirildi. Şu an için aşıya onay veren ülkeler sınırlı. Rusya, Belarus dışında Arjantin de Sputnik V onayı vermiş durumda. Türkiye de önümüzdeki dönemde, ciddi sayıda Rus Aşısı alacağını açıkladı.

Oxford ve Astrazeneca aşısı / Birleşik Krallık

İngiltere’nin üretmiş olduğu Oxford yüksek yüzdeli başarı oranı açıklaması ile adını dünyada duyurdu. Birleşik Krallık ve Hindistan’dan onay alan aşının Avrupa’nın diğer ülkelerine de gönderilmesi planlanıyor.

Sinovac / Çin

Çin’in ürettiği aşılardan biri olan Sinovac, İnaktif yöntem ile geliştirilen aşılardan bir tanesi. Çin’de sınırlı kullanım onayı alan aşıyı ise satın alan birçok ülke bulunuyor. Başlangıçta basına da yansıyan bilgilerde başarı oranının düşük olması akıllara soru işrareti de getiriyor. Özellikle Brezilya’da yapılan başarı ölçümlerinin %50 altında kalması aşıya karşı bir önyargının oluşmasına neden oldu. Buna karşın Sinovac, önümüzdeki dönemde global anlamda dünyaya aşı tedarik etmeyi amaçladıklarını da söyledi.

Türkiye’nin ilk olarak satın aldığı aşı olan Sinovac şu an için ülkemizde uygulanıyor. Sağlık Bakanlığı’ndan yapılan açıklamalarda 2021’in Ağustos ayına kadar 50 milyon doz daha Sinovac alınacağı açıklandı.

Günlük Covid 19 vaka sayılarına güncel olarak buradan ulaşabilirsiniz.

One thought on “Covid 19 Aşı Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir