Genel HaberlerSon Dakika Gelişmeleri

Diyanet Vakfında harici icazet belgesi krizi kurumsal fetva kurulu yok sayıldı

Diyanet fon için kendi kuruluşu yerine, dışarıdan fetva almış! başlığıyla gündeme taşınan idari skandal din bürokrasisi içerisinde kurumsal işleyiş ilkelerinin nasıl devre dışı bırakıldığını gözler önüne sermektedir. Gazeteci Saygı Öztürk tarafından belgelenen bu durum dini kurumların finansal piyasalardaki tasarruf tercihlerini ve vakıf kaynaklarının nemalandırılması süreçlerini ciddi bir şekilde tartışmaya açmıştır. Metin boyunca karşımıza çıkacak olan Din İşleri Yüksek Kurulunun yok sayılması, katılım fonu adı altında yürütülen mali operasyonlar, imamlardan yükselen kurumsal itibar rahatsızlığı ve idari mekanizmalarda liyakat esasına dayalı olarak alınması gereken hayati önlemler usta bir editör bakış açısıyla inceleniyor.

Diyanet fon için kendi kuruluşu yerine, dışarıdan fetva almış! skandalı genel merkezi Ankara olan bir inanç kurumunun kendi resmi karar organlarını hiçe sayarak ticari bir şirketin onayıyla hareket ettiğini gösteren en sarsıcı idari vakalardan biridir. İl ve ilçe müftülüklerine gönderilen resmi genelgeler doğrultusunda vakıf bünyesindeki bağış kaynaklarının faizsiz yatırım enstrümanlarına yönlendirilmesi süreci ciddi hukuki ve fıkhi tartışmaları da beraberinde getirmiştir.

Kurumun kendi yetişmiş kadroları tarafından verilen yasal uyarıların dikkate alınmaması ve harici profesörlerin imzalarıyla hazırlanan icazet belgelerine dayanılması kamuoyundaki güvenilirlik endeksini derinden sarsmaktadır. Milletin dini duygularla yaptığı bağışların devletin resmi katılım bankaları dururken özel portföy şirketlerinde değerlendirilmesi idari ve adli soruşturmaların da önünü açacak niteliktedir. Dolayısıyla din bürokrasisindeki bu yetki krizini ve vakıf bütçelerinin finansal manipülasyonlara açık hale getirilmesinin sosyoekonomik etkilerini incelemek amacıyla konunun tüm detaylarını satırlara aktarmaya başlıyoruz.

Resmi Karar Organlarının Devre Dışı Bırakılması ve Kurumsal Kriz

Dini idari mekanizmaların en yetkili yasal fetva birimi olan kurulun faizsiz finans ilkeleri konusundaki kesin yönergelerine rağmen vakıf yönetiminin harici kaynaklara yönelmesi kurumsal hiyerarşide büyük bir tıkanıklık yaratmıştır. Zekat ve bağış paralarının hak sahiplerine ulaştırılmadan önce herhangi bir finansal yatırım alanında nemalandırılmasının caiz olmadığına dair kurumsal kararlar net bir biçimde ortada durmaktadır. Ancak dönemin en üst düzey yöneticileri ve müvelli heyeti üyeleri bu bağlayıcı kararları tamamen görmezden gelerek kendi inisiyatifleriyle hareket etmeyi tercih etmişlerdir.

Siyaset bilimcilerin ve kamu yönetimi uzmanlarının hazırladığı raporlara göre kurumsal kuralların kişisel hedefler doğrultusunda esnetilmesi bürokratik yapıların tamamen çökmesine sebebiyet vermektedir. Dolayısıyla yetki sınırlarının aşılarak harici onay mekanizmalarının devreye sokulması idari olduğu kadar hukuki bir sorumluluğu da beraberinde getirmektedir.

Soruşturma dosyalarına yansıyan evraklara göre Aktif Portföy para piyasası katılım fonuna bağış kaynaklarının aktarılması süreci 19 Aralık 2024 tarihli tartışmalı bir icazet belgesine dayandırılmaktadır. Bahsi geçen bu onay belgesinin bizzat paranın yatırıldığı fon şirketinin bünyesinde görev yapan üç profesör tarafından imzalanmış olması skandalın boyutunu daha da büyütmektedir. Şirket çıkarlarıyla doğrudan ilişkili olan bu kişilerin verdiği olumlu görüşlerin ardından 8 Nisan 2025 tarihinde yayımlanan resmi bir genelgeyle 81 il müftülüğüne katılım talimatı gönderilmiştir.

Sektörel etkiler incelendiğinde finansal denetimden uzak kalan bu tür harici kararların vakıf bütçelerinde telafisi imkansız açıklar yaratma riski barındırdığı açıkça görülmektedir. Alınacak önlemler kapsamında vakıf yönetimlerinin tüm yatırım kararlarının Sayıştay denetimine açılması ve kurumsal fetva kurulunun onayı olmadan tek bir kuruşun bile harici piyasalara aktarılmaması şarttır.

Din Görevlilerinin Tepkisi ve İdari Sessizliğin Vahameti

Kurumsal yapının tepesinde yaşanan bu mali dalgalanmalar taşra teşkilatında görev yapan ve sayıları 146 bin seviyesine ulaşan dürüst din görevlileri arasında büyük bir huzursuzluğa yol açmıştır. Cami cemaatlerinden ve vatandaşlardan gelen haklı sorular karşısında idari yönetimin sessiz kalmayı tercih etmesi imamların ve vaizlerin kürsülerden seslerini yükseltmesine neden olmaktadır. Liyakatsiz kadroların kurumsal yapılara adeta paraşütle atanması ve kurumsal itibarın her geçen gün erimesi görevini samimiyetle yapan on binlerce personeli derinden üzmektedir.

Sosyolojik analizler din görevlilerinin kurumsal yönetime olan inancının sarsılmasının toplumsal ahlak mekanizmaları üzerinde de yıkıcı etkiler yaratabileceğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla kamuoyunun beklentisi olan şeffaf açıklamaların bir an önce yapılması ve idari hataların sorumlularının görevden uzaklaştırılması kurumsal sağlığın geri kazanılması açısından hayati önem taşır.

Eski yönetim kadrolarının görev sürelerinin tamamlanmasının ardından koltuğu devralan yeni idari iradenin de bu vahim duruma uzun süre sessiz kalması enkazın boyutunu daha da büyütmüştür. Hatalar zincirini sonlandırmak adına fondan apar topar çıkış yapılması finansal zararları kapatmaya yetmediği gibi idari zaafiyeti de tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Sektörel bazda bakıldığında vakıf kaynaklarının hangi şahısların şirketlerinde değerlendirildiği ve bu paralar üzerinden kimlerin haksız kazanç sağladığı sorusu adli makamların en önemli inceleme başlığı olmalıdır.

Alınacak önlemler arasında kurum içi tüm mali işlemlerin bağımsız uluslararası denetim firmalarınca geriye dönük olarak incelenmesi ve sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulması ilk sırada gelmektedir. Bu sayede milletin kutsal emaneti olan bağışların kişisel zenginleşme araçlarına dönüştürülmesinin önüne kalıcı bir kalkan konulmuş olacaktır. Sonuç olarak kurumsal ilkelerin, liyakatin ve dürüstlüğün idari yapılarda yeniden egemen kılınması din bürokrasisinin halk nezdindeki saygınlığını ve itibarını tekrar en üst seviyeye çıkaracaktır.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu