Euro kuru dolar karşısında 1,11612 seviyesine inerek Mayıs 2025ten bu yana en düşük noktayı gördü. Türk lirası karşısında da son iki haftada 1 liranın üzerinde düşüş oluştu. Piyasaların gözü Amerikan Merkez Bankası (Fed) faiz kararına çevrildi. Dolar haftaya yükselişle başladı ve dolar endeksi (DXY) yüzde 0,50ye varan çıkışla 102,45 seviyesinde seyretti. Euro dolar paritesi cuma gününe göre yüzde 0,6 düşüşle 1,11837de işlem görüyor. Euro Türk lirası ise güne 55 liranın altında başladı ve 55,119dan alıcı buluyor.
Piyasa tablosunda ortak para birimi yalnızca tek bir kötü veriye bağlı gerilemiyor. Aşağıda gerilemenin gerekçesi, faiz fiyatlaması, tahvil ve petrol baskısı ile Türk lirası tarafındaki ihtiyat ayrı bölümlerde ele alınıyor. Okur önce neden zayıfladığını, sonra ekim ve aralık ihtimallerini, ardından güvenli liman akışını ve son olarak 55 lira eşiğinin ne anlama geldiğini bulacak. Yön, bir günde kalıcı ilan edilemez. Bu çerçeve haberin geri kalanının omurgasını kuruyor.
Gerilemenin iki gerekçesi
Zayıf Amerika Birleşik Devletleri istihdam verisi, Fed’in bu ay faiz artıracağı beklentisini azalttı. Azalan beklenti normalde doları sınırlar, euroyu rahatlatır. Rahatlama bu kez gelmedi. Çünkü Fransa’ya yönelik mali kaygılar ortak para üzerinde ayrı bir baskı kurdu. Kurulan baskı, euro kuru için dış faiz ile iç bütçe riskinin aynı haftaya bindiğini gösteriyor. Gösterilen bindirme, Mayıs 2025ten sonraki en düşük dolar seviyesinin tek nedeni değil.
Piyasalar, geçen hafta tahvil satış dalgasıyla küresel borçlanma maliyetlerini onlarca yılın en yüksek seviyelerine çıkaran gelişmeleri izlemeye devam ediyor. Devam eden izlemede petrol fiyatlarındaki sert yükseliş enflasyon riskini büyüttü. Büyüyen risk, Fransa tahvillerini de satış baskısı altına aldı. Altına alınan tahvil, ortak paranın mali itibarını zayıflattı. Zayıflayan itibar, istihdam verisinin euro lehine çevirebileceği havayı dağıttı. Dağılan hava, paritenin 1,11612ye kadar inmesine eşlik etti.
Amerika 10 yıllık hazine tahvilinin getirisi yüzde 5,262 seviyesinde. Seviye, geçen hafta görülen 24 yılın zirvesinin altında. Altında olmak, satışın bittiği anlamına gelmiyor. Gelmediği için yükselen getiri, Amerika varlıklarının cazibesini artırıyor. Artıran cazibe, küresel tahvil satışındaki güvenli liman talebini dolara yönlendiriyor. Yönlenen talep, Avrupa para biriminin aynı seansta hem mali kaygı hem de dolar faiziyle sıkışmasına yol açıyor.
Sektör etkisi de bu sıkışmada ikiye ayrılıyor. Euro ile hammadde ve makine alan ithalatçı, paritenin düşmesini maliyet açısından kısmen olumlu okuyabilir. Olumlu okuma, Türk lirası karşısındaki 1 liralık gerilemeyle aynı anlama gelmiyor. Gelmediği için ihracatçı ise Avrupa siparişinin lira karşılığını yeniden hesaplamak zorunda. Zorunda kalan hesap, 55 lira altındaki açılışı tek günlük indirim gibi rafa kaldıramaz. Kaldıramayan taraf, vadeli sözleşmesini bu banda göre güncellemeden nefes alamaz.
Ekim sabiti ve aralık artışı
Piyasalar, Fed’in ekim ayında faizi değiştirmeme olasılığını yüzde 78 olarak fiyatlıyor. Bu oran bir hafta önce yüzde 36 idi. Sıçrama, zayıf istihdamın faiz artışı iştahını bu ay için kestiğini gösteriyor. Gösterilen kesinti, yılın geri kalanını aynı kefeye koymuyor. Koymayan fiyat, aralıkta bir artış ve 2027nin ilk yarısında iki ek artış bekliyor. Beklenen patika, euro kuru için kısa rahatlama ile orta vadeli dolar faizi baskısını yan yana bırakıyor.
Stratejistler, verilerin iş gücü piyasasının aşırı ısınmadığını gösterdiğini söylüyor. Söylem, enflasyonun pandemi sonrasında yüzde 2 hedefinin üzerinde seyrettiği tespitiyle birlikte duruyor. Duran tespit, bu ay faizin sabit tutulması beklentisini destekliyor. Destek, hedefin aşıldığı bir zeminde sınırsız gevşeme anlamına gelmiyor. Gelmediği için aralık artışı hâlâ masada. Masadaki artış, ekim sabitinin euro için kalıcı bir nefes olduğunun sanılmamasını gerektiriyor.
Faiz oynaklığı yüksek kalırsa taşıma işlemleri, döngüsel para birimleri ve euro üzerindeki baskı sürebilir. Süren baskıda İsviçre frangı ve dolar gibi güvenli limanlar güç kazanabilir. Kazanım, risk iştahının tahvil ve petrol haberine kilitli olduğunu gösteriyor. Gösterilen kilit, Fransa mali kaygısı yatışmadan paritenin tek başına toparlanmasını zorlaştırır. Zorlaşan toparlanma, 1,11837deki yüzde 0,6lık günlük düşüşün yalnızca bir seans rakamı olmadığını düşündürür. Düşündüren tablo, yön değişiminin teyit ister.
Bir kurumun temel senaryosu, Fed ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından birer faiz artışı. Artış beklentisi, piyasadaki fiyatlamayı fazla agresif buluyor. Bulan görüş, mart ayına kadar petrolün ya düşeceğini ya da yüksek kalırsa büyümenin yavaşlayacağını söylüyor. Söylem, her iki senaryoda da merkez bankalarının piyasanın fiyatladığı ölçüde artırmayacağını ekliyor. Eklenen ölçü, 2027nin ilk yarısındaki iki artışın şimdiden kesin takvim sayılmaması gerektiğini anlatıyor. Anlatı, euro kuru için faiz patikasının tek yönlü yazılamayacağını gösteriyor.
Petrolün enflasyon kanalı da bu patikanın içinde. İçinde, sert yükselişin Fransa tahvilini satışa zorlaması var. Zorlayan satış, Avrupa’nın borçlanma maliyetini Amerika getirisiyle aynı haftada yukarı iter. İten maliyet, ortak paranın hem büyüme hem maliye tarafından sıkışmasına yol açar. Yol açan sıkışma, zayıf istihdamın dolar aleyhine çeviremediği seansı açıklar. Açıklama, yüzde 5,262lik 10 yıllık getirinin hâlâ dolar lehine çalıştığını da teyit eder.
Türk lirası tarafındaki 55 lira
Euro Türk lirası güne 55 liranın altında başladı ve 55,119dan alıcı buldu. Bulunan seviye, son iki haftadaki 1 liranın üzerindeki düşüşün devamı gibi duruyor. Duran devam, doların küresel güçlenmesi ile Avrupa parasının kendi zayıflığının üst üste binmesinden geliyor. Gelen binme, ithalat faturasını euro cinsinden tutan firmayı rahatlatırken döviz borcu euro olan haneyi de aynı yönde etkiler. Etki, kalıcı kur varsayımıyla harcanmamalı. Harcanmayan varsayım, euro kuru için 55 lira altını yeni denge ilan etmekten kaçınmayı gerektirir.
İki haftalık 1 liralık gerileme, tek bir haberle oluşmuş bir sıçrama değil. Değilse, geri alım da tek bir Fed cümlesiyle gelebilir. Gelebilecek geri alım, aralık artış fiyatı ve Fransa tahvil satışı sürdükçe ertelenebilir. Ertelenen toparlanma, ihracatçının Avrupa tahsilatını daha düşük liraya çevirmesi demek. Çeviren tahsilat, maliyetin dolar ve petrol tarafında yüksek kaldığı bir dönemde kârı sıkıştırır. Sıkışan kâr, kur sevincini ciro hesabından ayırmayı zorunlu kılar.
Hane tarafında euro birikimi tutan tasarrufçu da aynı bandı ters okur. Ters okuma, 55 lira altını alım fırsatı sayabilir. Sayan fırsat, Mayıs 2025 dibinin hemen ardından gelen bir seviye. Seviye, güvenli liman akışı dolara dönükken acele euro alımını pahalıya getirebilir. Getiren acele, yüzde 78lik ekim sabiti fiyatının bir haftada yüzde 36dan sıçradığını unutmamalı. Unutulmayan sıçrama, euro kuru nun yönünün veri ve tahvil haberine bağlı kaldığını hatırlatır.
İhtiyat, petrol ve yön teyidi
Alışılmadık hareket, euro’nun dolar karşısında yön değiştirmesiyle tarif ediliyor. Tarif, Mayıs 2025ten sonraki en düşük seviyenin görülmesine dayanıyor. Dayanan seviye 1,11612. Seviyenin hemen üzerindeki işlem ise 1,11837. İki rakam, düşüşün dipte kilitlenmediğini gösteriyor. Gösteren fark, tek seanslık yüzde 0,6lık kaybın abartılmadan izlenmesini gerektirir.
Birinci pratik önlem, ekim sabitini yıl sonu gevşemesi sanmamak. Yüzde 78lik fiyat, bu ay artırım olmaması ihtimali. İhtimal, aralıkta bir artış beklentisini silmiyor. Silmediği için dolar faizi hâlâ euro üzerinde orta vadeli bir yük. Yük, Fransa mali kaygısı yatışmadan hafiflemez. Hafiflemeyen yük, 102,45teki dolar endeksini de destekler.
İkinci önlem, petrolü kur haberinden ayırmamak. Sert yükseliş enflasyon riskini büyüttü ve Fransa tahvilini satışa itti. İten satış, merkez bankalarının piyasanın yazdığı kadar artırmayabileceği görüşüyle dengeleniyor. Denge, mart ayına kadar petrolün düşmesi ya da yüksek kalırsa büyümenin yavaşlaması senaryosuna bağlı. Bağlı senaryo, her iki uçta da agresif artış fiyatının fazla olabileceğini söylüyor. Söyleyen görüş, yine de bugünkü bandın risksiz olduğu anlamına gelmiyor.
Üçüncü önlem, Türk lirası karşılığını dolar paritesinden kopyalamamak. Euro dolar 1,11612ye inerken euro lira 55,119dan alıcı buluyor. Bulunan iki fiyat, aynı yönün otomatik kopyası değil. Değilse ithalatçı euro maliyetini, ihracatçı lira tahsilatını ayrı yazmalı. Yazılmayan ayrım, son iki haftadaki 1 liralık düşüşü kalıcı indirim sanmaya götürür. Götüren sanı, yön yeniden dönerse faturayı büyütür.
Güvenli liman talebi de bu faturanın küresel tarafı. Taraf, tahvil satışının dolara yönelmesiyle güçleniyor. Güçlenen dolar, döngüsel paralar ve euro üzerinde oynaklık sürdükçe baskıyı uzatabilir. Uzatabilen baskı, İsviçre frangını da aynı sepette güçlü bırakır. Bırakan sepet, risk iştahı dönmeden paritenin tek başına ralli yapmasını zorlaştırır. Zorlaşan ralli, 24 yılın zirvesi altındaki yüzde 5,262 getirinin hâlâ yüksek bir çıpa olduğunu unutturmamalı.
Pratik sonuç bu yüzden sade. Euro, dolar karşısında Mayıs 2025ten sonraki en düşük seviyeyi gördü ve liraya karşı iki haftada 1 liranın üzerinde geriledi. Gerileme, zayıf istihdamın faiz artışı iştahını kesmesine rağmen Fransa mali kaygısı ve doların güvenli liman akışı yüzünden geldi. Gelen tablo, ekimde sabit fiyatını yüzde 78e çıkarırken aralık ve 2027 artışını masada tutuyor. Tutan masa, 55 lira altını yeni denge ilan etmek için erken. Erken ilan, petrol ve tahvil yönü teyit edilmeden kurulmamalı.
