Bugün ilahiyat ve basın dünyasında geniş yankı uyandıran, gazeteci Ahmet Hakan’ın kamuoyunda tartışmaya açtığı ‘Hocalara Üç Soru’ başlıklı yazısı ve bu sorulara verilen çarpıcı yanıtlar mercek altında. Birçok tanınan ismin sessiz kaldığı ya da geleneksel kalıplarla yaklaştığı bu çetin teolojik meselelere, İşte Kuran platformu araştırmacısı Hakkı Yılmaz ezber bozan tarihi ve kurumsal yanıtlar getirdi. ‘Yahudi ve Hristiyanların dost edinilmemesi’ emrinin aslında insani dostluğu değil, devletin siyasi ve hukuki velayetini gayrimüslimlere teslim etmeme kuralı olduğunu belirten Yılmaz; İslam’da ‘lanetlenmiş bir ırk’ olmadığını, yalnızca geçmişte sözleşmeyi bozan belirli grupların kınandığını vurguladı. Gayrimüslimlerin Mekke ve Medine’ye giriş yasağının ise tamamen dönemsel hainlik ve güvenlik eksenli çarpıtmalardan ibaret olduğunu ifade eden Yılmaz, Haccın asıl amacının tüm insanlığa açık evrensel bir kongre olduğunu savundu. Şimdi stüdyomuzun arkasındaki modern ekranlara, İslam hukukunun bağımsızlık ve adalet anlayışına dair bu çarpıcı tahlilin tüm detayları yansıyor…
Hukuki Velâyet Kavramı ekseninde şekillenen uluslararası ilişkiler, toplumsal bağımsızlığın ve ulusal egemenlik haklarının korunmasında devletlerin en temel stratejik kalkanlarından birini oluşturmaktadır. Geleneksel çevirilerde sadece ahlaki bir dostluk veya samimi arkadaşlık zeminine indirgenen teolojik ve hukuki terimler, derinlemesine tahlil edildiğinde idari, siyasi ve yönetimsel sorumlulukların paylaşımıyla ilgili çok daha kritik mevzuatları barındırmaktadır. Müslüman toplumların kendi geleceklerini, bağımsızlıklarını ve kamusal haklarını koruma altına alma gayretleri, kurumsal idarenin gayrimüslim aktörlere veya sinsi niyetler besleyen yapılara teslim edilmemesi kuralına sıkı sıkıya bağlıdır.
Bu kapsamlı analiz yazımızda, toplumsal bekayı doğrudan etkileyen idari yönetim devirlerini, bireysel sorumluluk ilkesi çerçevesinde şekillenen uluslararası antlaşmaları ve kutsal mekanların küresel eğitime açılması vizyonunu usta editör diliyle detaylandıracağız. Küresel siyaset ve din sosyolojisi alanındaki bu köklü tartışmaları kavramak adına, öncelikle idari sorumlulukların ve bağımsızlık teminatlarının hukuki sınırlarını yakından incelemek büyük önem arz etmektedir.
Velâyet Sözcüğünün Siyasi Sınırları ve Yönetimsel Bağımsızlık
Geleneksel teoloji yorumlarında sıklıkla ahlaki bir samimiyet veya ticari iş ortaklığı seviyesine indirgenen bazı kavramlar, esasen bir devletin veya toplumun en üst düzey idari karar alma mekanizmalarını temsil etmektedir. Siyasi analistler ve hukuk tarihçileri, ilgili metinlerde geçen koruma, gözetilme ve yönetilme yetkilerinin, bir toplumun kendi özgürlüğünü ve bekasını yabancı odaklara teslim etmemesi adına stratejik bir sınır çizgisi çektiğini vurgulamaktadır. İnanan bireylerin kendi hak ve özgürlüklerini, egemenlik haklarını ve geleceğe yönelik kurumsal yapılarını, toplumsal dokuya yabancı kitlelerin yönetimine bırakması ulusal güvenlik perspektifinden kesinlikle sınırlandırılmıştır. Bir Müslüman erkeğin, ehlikitap bir kadınla evlilik bağı kurmasında hukuki ve toplumsal hiçbir sakınca bulunmazken söz konusu eşin aile içi hukukun ötesinde toplumsal bir velî veya idari yönetici konumuna yükseltilmesi kurumsal olarak mümkün değildir.
Uluslararası hukuk zemininde bağımsızlığın ve gelecekte var olabilmenin yegane teminatı, kamusal yönetim ve vekâlet mekanizmalarının ulusal çıkarlarla tam uyumlu, yerli ve milli kadrolar eliyle yürütülmesidir. Sektörel etkilerin ve küresel ekonomik bağımlılıkların arttığı modern dünyada, stratejik kurumların, eğitim merkezlerinin ve savunma sanayisi altyapılarının idaresinde bu görünmez kurumsal kalkanların muhafaza edilmesi hayati bir önceliktir. Alınacak önlemler bağlamında, dış kaynaklı lobi faaliyetlerinin veya içsel sinsi sızma girişimlerinin engellenmesi, devlet mekanizmasının kendi kurumsal bütünlüğünü ve yönetimsel vizyonunu rasyonel bir temelde korumasına doğrudan endeksli hale gelmektedir. Dolayısıyla tarafların, kendi hukuki egemenlik haklarından taviz vermeden küresel aktörlerle iş birliği ve diplomatik temas kurabilmesinin yolu, bu temel yönetimsel kırmızı çizgilerin istikrarlı bir şekilde savunulmasından geçmektedir.
Yönetimsel bağımsızlığın kurumsal sınırları korunurken geçmişten devralınan bazı toplumsal algıların ve kalıpların da bireysel sorumluluk hukuku çerçevesinde rasyonel olarak tahlil edilmesi gerekmektedir.
Irksal Lanetlenme İddialarının Reddi ve Bireysel Sorumluluk Hukuku
İlahî mesajların ve evrensel hukuk ilkelerinin en temel sacayaklarından birini oluşturan sorumluluğun bireyselliği prensibi, hiçbir kavmin veya ırkın topyekûn lanetlenemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır. Hukuki Velâyet Kavramı çerçevesinde incelenen tarihi vesikalar, geçmişte ilahi sözleşmeleri sinsi yöntemlerle bozan, barış antlaşmalarına ihanet eden ve hukuku çiğneyen belirli nitelikli suçlu grupların cezalandırıldığını göstermektedir. Dolayısıyla, henüz dünyaya gelmemiş nesillerin veya suçla hiçbir organik bağı bulunmayan masum kitlelerin, sırf etnik kökenleri nedeniyle kolektif bir suçlamaya maruz bırakılması İslam dininin adalet anlayışıyla tamamen çelişmektedir. Her bireyin ve her toplumsal tabakanın sadece kendi elleriyle işlediklerinin karşılığını biçeceğini vadeden evrensel hukuk manifestosu, ırkçı ve ayrımcı yaklaşımları bütünüyle hükümsüz kılmaktadır.
Sosyolojik tahliller, tarih boyunca benzer ahlaki erozyonlara uğrayan, sözleşmelerine sadık kalmayan ve güce nankörlük eden her topluluğun benzer toplumsal çöküşlerle ve rezillik azaplarıyla yüzleştiğini açıkça belgelemektedir. Devlet adamları ve sosyologlar, geçmiş kavimlerin ibretlik akıbetlerini incelerken suçun şahsiliği ilkesinden saparak ırksal düşmanlıklar üretmenin, toplumsal barışı ve küresel istikrarı tehlikeye atan en büyük stratejik körlük olduğunu belirtmektedir. Ekonomik krizlerin ve siyasi tasfiyelerin usta editör diliyle metne yedirildiği bu hukuki zemin, modern adalet sistemlerinin de en temel referans kaynağını oluşturmaya devam etmektedir.
Kolektif suçlama reflekslerinin terk edilerek adalet zeminine dönülmesi, kutsal mekanların küresel düzlemde insanlığa açılması ve evrensel birer eğitim merkezine dönüştürülmesi vizyonunu da doğrudan desteklemektedir.
Mescid-i Haram’ın Küresel Niteliği ve Mukaddes Şehirlerin İnsanlığa Açılması
Kutsal topraklara Müslüman olmayanların girişinin yasaklanması yönündeki yaygın anlayış, tarihsel bir antlaşmanın kapanış beyannamesinde yer alan özel muhataplara yönelik kesin uyarıların zaman ve mekan bağlamından koparılarak çarpıtılması neticesinde oluşmuştur. İlgili dönemde inananları sinsice arkadan vuran, barış sözleşmelerini bozan ve toplumsal güvenliği tehdit eden hain müşrik odaklara yönelik getirilen bu kısıtlama, tüm dünyadaki gayrimüslimleri kapsayan genel bir izolasyon politikası değildir. Bilakis, evrensel mesajların özüne bakıldığında haccın, çöl turizminin veya mekanların mekanik olarak kutsanmasının çok ötesinde, tüm insanlığın eğitimine ve öğretimine açık uluslararası devasa bir kongre olduğu anlaşılmaktadır. Dünyanın her derin vadisinden, farklı inanç ve toplum gruplarından insanların katılımıyla gerçekleştirilecek bu küresel organizasyon, insanlığın şirk pisliklerinden ve zihni arızalardan arınmasını amaçlayan muazzam bir aydınlanma platformudur.
Siyasi ve dini otoriteler, mukaddes şehirlerin kapılarının bütünüyle dış dünyaya, Yahudi, Hıristiyan ve ateist düşünürlere de açılması gerektiğini, buraların birer tebliğ, ikna ve entelektüel etkileşim merkezi olarak konumlandırılmasının şart olduğunu savunmaktadır. Ülkelerin kendi içlerindeki hainleri ve toplumsal güvenliği tehdit eden sinsi odakları stratejik kurumlardan sürgün etmesi ilkesi, ekonomik kaygılarla taviz verilmemesi gereken milli bir görevdir. Kamusal alanların, eğitim ve öğretim yuvalarının güvenliğini sağlarken mukaddes mirasın küresel vizyonunu tüm insanlığın istifadesine sunmak, medeniyetler arası barış fikrinin de en organik ve en güçlü teminatı olacaktır.
