Son saatlerde Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler tüm dünyayı adeta nefesini tutarak izletiyor. Bir ülkenin önemli kentlerinde art arda duyulan patlama sesleri, sivil halkı panik içinde sokaklara döktü ve uluslararası diplomasiyi alarma geçirdi. Bölgedeki uzun süredir devam eden gerilim, askeri bir aşamaya geçerek küresel dikkatleri üzerine çekti. Bu olayların nasıl başladığı, hangi noktalara yöneldiği ve karşı tarafın verdiği yanıtlar ancak makalenin ilerleyen bölümlerinde detaylı biçimde ele alınacak.
İsrail ve ABD’nin ortak operasyonu sırasında İran’ın başkenti Tahran başta olmak üzere İsfahan, Kerec, Kum, Tebriz, Buşehr, Kirmanşah ve İlam gibi stratejik kentlerde şiddetli patlamalar meydana geldi. Saldırılar askeri üsler, hükümet binaları ve nükleer tesisler gibi hassas noktalara odaklandı. Tahran’da dini liderin konutu yakınlarında ve cumhurbaşkanlığı çevresinde patlamalar rapor edildi. Dumanlar yükseldi, sirenler çalmaya başladı ve halk güvenli alanlara yönlendirildi.
Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentindeki Şeceretü’t-Tayyibe Kız İlkokulu doğrudan hedef alındı. Minab Kaymakamı Muhammed Radmehr, saldırıda 51 kız öğrencinin hayatını kaybettiğini ve 60 öğrencinin yaralandığını açıkladı. Okul binası ağır hasar gördü, enkaz altında kalan öğrenciler için kurtarma çalışmaları yoğun şekilde sürüyor. Bu trajik olay, sivil hedeflere yönelik eylemlerin en acı örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti ve uluslararası kamuoyunda büyük öfke yarattı.
İran tarafı saldırıya hızlı ve güçlü bir misillemeyle karşılık verdi. İsrail yönüne onlarca balistik füze ve insansız hava aracı fırlatıldı. Körfez ülkelerindeki ABD üsleri de hedef alındı. Bahreyn’deki Juffair üssü ve 5. Filo karargahı doğrudan vuruldu. Katar’daki El Udeid Askeri Üssü’nde savunma sistemleri bir İran füzesini imha etti. Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün’deki askeri tesisler de füze tehdidi altında kaldı. İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü, “düşman ve suçlu tarafa tarihlerinde yaşamadıkları bir ders vereceğiz” açıklaması yaptı.
Liderlerin Açıklamaları ve Stratejik Hedefler
ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun “büyük çaplı” olduğunu duyurdu ve “İran asla nükleer silah sahibi olamayacak” vurgusu yaptı. Trump, İran Devrim Muhafızları’na seslenerek teslim olmaları halinde dokunulmazlık verileceğini, aksi takdirde “garanti ölüm” olacağını belirtti. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise amacın “İran rejiminden kaynaklanan varoluşsal tehdidi ortadan kaldırmak” olduğunu ifade etti ve İran halkını ayaklanmaya çağırdı.
İran tarafında Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani ve Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei’nin durumlarının iyi olduğu açıklandı. Dini lider Ali Hamaney’in güvenli bir yere götürüldüğü belirtildi ancak detaylı bilgi paylaşılmadı.
Bölgesel Etkiler ve Güvenlik Önlemleri
Saldırılar sonrası İsrail genelinde olağanüstü hal ilan edildi. 70 bin yedek asker göreve çağrıldı, hava sahası kapatıldı ve okullar tatil edildi. İran’da okullar ve üniversiteler belirsiz süreyle kapatılırken devlet daireleri sınırlı kapasiteyle çalışmaya devam ediyor. Tahran halkına kentten çıkma çağrısı yapıldı, alışveriş merkezlerinde toplu kalınmaması istendi.
Uçuş trafiği büyük ölçüde etkilendi. Birçok havayolu şirketi Ortadoğu seferlerini iptal etti. Irak hava sahası uçuşlara kapatıldı. Suriye’nin güneyindeki Süveyda kentine düşen füze ise 4 kişinin ölümüne yol açtı.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Boyut
Saldırı haberleri dünya çapında geniş yankı buldu. Birçok ülke sivil hedeflere yönelik eylemleri kınadı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde acil toplantı çağrıları yapıldı. Olay, nükleer program ve bölgesel nüfuz tartışmalarını yeni bir safhaya taşıdı. Petrol fiyatları ve enerji piyasaları anında tepki verdi.
Bu gelişmeler, Orta Doğu’daki güvenlik dengelerini tamamen değiştirebilecek nitelikte. Operasyonun günlerce sürebileceği belirtilirken, diplomatik çabaların sonucu ve olası geniş çaplı çatışma riski tüm dünya tarafından yakından takip ediliyor. Kamuoyu bu kritik süreçte gelişmeleri dikkatle izliyor. Benzer trajik olayların yaşanmaması için uluslararası toplumun sorumluluk alması bekleniyor. Gelişmeler hızla ilerlerken yeni detaylar anbean kamuoyuyla paylaşılmaya devam edecek. Bölgedeki gerilim, tüm dünyanın dikkatini bir kez daha Orta Doğu’ya çevirdi.
