Türkiye’nin ilk milli savaş uçağı KAAN projesi uzun yıllardır büyük bir gurur kaynağı olarak sunulmaktadır. Ancak son dönemde ortaya çıkan gerçekler bu gururu gölgede bırakacak niteliktedir. Üçüncü prototip olan P2 geçtiğimiz aylarda medyaya ve kamuoyuna tanıtılmıştır.
Bu tanıtım sırasında uçak büyük bir özenle sergilenmiş ve siyasi mesajlar verilmiştir. Ne var ki KAAN’ın seri üretim için gerekli motorları hâlâ ABD kaynaklıdır. Bu durum projenin uçuş kabiliyetini doğrudan engellemektedir. Halk arasında KAAN’ın ne zaman gökyüzünde olacağı sorusu giderek daha sık gündeme gelmektedir. Projenin siyasi reklam aracı olarak kullanılması ise ayrı bir tartışma konusudur.
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alma kararı Türkiye’nin hava sanayi alanında büyük bedeller ödemesine neden olmuştur. Bu kararın ardından Türkiye F-35 programından tamamen çıkarılmıştır. ABD tarafından hava sanayi ambargosu uygulanmaya başlanmıştır. KAAN projesinde kullanılan prototip motorları ise sadece test amaçlı verilen ABD yapımı GE F110 motorlarıdır. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan altı ay önce ABD Kongresi’nin KAAN motorlarına uyguladığı blokajı açıkça dile getirmiştir. Ancak aradan geçen zamana rağmen bu blokaj kaldırılmamıştır. Bu süreçte KAAN’ın ilk prototipi için planlanan 2025 uçuş tarihi gerçekleşememiştir.
TÜRK MOTORU BEKLENİYOR
KAAN prototiplerinin medyaya gösterilmesi siyasi bir tercih olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu gösterilere rağmen uçuş yapılamamaktadır çünkü motor sorunu çözülememiştir. Alman Flug Revue havacılık dergisi KAAN’ın motorlarının ABD’den alınamadığını ve alternatif çözümlerin arandığını ancak bir sonuç alınamadığını yazmıştır. Yeni KAAN modellerinde geliştirme aşamasında olan Türk yapımı TF35000 motorlarının kullanılması planlanmaktadır. Bu motorların ne zaman hazır olacağı ise henüz net değildir. Prototip aşamasındaki P2’nin 2026 başlarında uçacağı belirtilmektedir. Ancak bu tarih de önceki gibi ertelenme riski taşımaktadır.
Türk motoru TF35000’in geliştirilmesi uzun vadeli bir hedef olarak ortaya konmuştur. Bu motorun tamamlanmasıyla birlikte KAAN’ın bağımsızlık kazanacağı ifade edilmektedir. Ancak mevcut durumda prototipler yabancı motorla sınırlı kalmaktadır. Bu durum projenin tam anlamıyla milli olmaktan uzak kaldığını göstermektedir. Geliştirme sürecindeki gecikmeler siyasi açıklamalarla örtülmeye çalışılmaktadır. KAAN’ın uçuş kabiliyetine kavuşması için yerli motorun devreye girmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu beklenti Türk havacılık sektöründe büyük bir motivasyon kaynağıdır.
Yerli motor TF35000’in hazır olması KAAN projesini tamamen bağımsız kılacaktır. Ancak bu süreçte yabancı motor bağımlılığı devam etmektedir. Prototip gösterimleri bu bağımlılığı gizleyememektedir. Türk mühendislerinin yoğun çalışmasıyla motorun tamamlanması umut edilmektedir. Bu gelişme Türkiye’nin hava gücünü güçlendirecek kritik bir adımdır. Projenin siyasi boyutu ise kamuoyunda tartışılmaya devam etmektedir.
AMBARGO DEVAM EDİYOR
ABD’nin uyguladığı ambargo İran savaşına rağmen sürdürülmektedir. Rusya’dan alınan S-400 sistemleri ne geri verilebilmekte ne de başka bir ülkeye satılabilmektedir. Bu sistemlerin ortada kalması Türk Hava Kuvvetleri’nin zayıflamasına neden olmaktadır. Ambargo nedeniyle KAAN motorlarına erişim tamamen kesilmiştir. Hakan Fidan’ın açıklamalarına rağmen Kongre blokajı kalkmamıştır. Bu durum Türkiye’nin hava sanayi projelerini doğrudan etkilemektedir. Ambargonun devam etmesi stratejik bağımsızlık hedeflerini zorlaştırmaktadır.
S-400 krizi sonrası F-35 programından atılma Türkiye’ye büyük bir maliyet getirmiştir. KAAN projesi bu kaybı telafi etmek için hızlandırılmıştır. Ancak motor ambargosu bu çabaları sekteye uğratmaktadır. ABD’nin tutumu siyasi ve askeri nedenlere dayanmaktadır. Ambargonun kaldırılması için diplomatik girişimler devam etmektedir. Ancak sonuç alınamaması projeyi belirsizliğe sürüklemektedir. Bu süreçte Türk Hava Kuvvetleri’nin modernizasyonu gecikmektedir.
Ambargonun devam etmesi KAAN’ın seri üretimini de etkilemektedir. Prototip motorlarının sınırlı olması uçuş testlerini engellemektedir. İran savaşı gibi bölgesel gelişmeler ambargonun gevşetilmesine yol açmamıştır. Türkiye’nin hava savunma ve taarruz kabiliyeti bu durumdan olumsuz etkilenmektedir. Diplomatik çabaların artması gerektiği vurgulanmaktadır. Ambargo sorunu çözülmeden KAAN’ın tam kapasiteye ulaşması mümkün görünmemektedir.
KAAN PROJESİNİN GELECEĞİ VE SİYASİ BOYUTU
KAAN’ın gösterilmesi ancak uçurulamaması siyasi bir paradoks yaratmaktadır. Prototip tanıtımları büyük törenlerle yapılmakta ancak gerçek uçuş testleri ertelenmektedir. Bu durum kamuoyunda projenin gerçek durumuna dair soru işaretleri doğurmaktadır. AKP hükümeti KAAN’ı siyasi reklam için kullanırken teknik sorunlar göz ardı edilmektedir. Yerli motor TF35000’in tamamlanması projenin geleceğini belirleyecektir. Bu süreçte uluslararası ambargoların aşılması kritik öneme sahiptir. KAAN’ın başarılı olması Türkiye’nin savunma sanayisinde dönüm noktası olacaktır.
Projenin siyasi boyutu medyada sıkça tartışılmaktadır. Gösterimler gurur kaynağı olarak sunulurken motor sorunu gizlenmeye çalışılmaktadır. Bu yaklaşım kamuoyunda güven erozyonuna yol açmaktadır. Türk mühendislerinin çabalarıyla motor sorununun çözülmesi umut edilmektedir. KAAN’ın uçuşa geçmesiyle birlikte hava gücümüz önemli ölçüde artacaktır. Ancak mevcut belirsizlikler projenin zaman çizelgesini etkilemektedir. Gelecekteki gelişmeler yakından takip edilmektedir.
KAAN projesinin tam bağımsızlığa kavuşması uzun vadeli bir hedef olarak kalmaktadır. Motor sorunu çözülmeden gösterimler devam edecektir. Bu süreçte halkın projeye olan inancı korunmalıdır. Teknik ve siyasi çabalar bir arada yürütülmelidir. KAAN’ın gökyüzünde görülmesi Türkiye için stratejik bir zafer olacaktır. Ancak ambargo ve motor sorunu bu zaferi geciktirmektedir. Projenin başarıyla tamamlanması için kararlı adımlar atılması gerekmektedir. Gelişmeler kamuoyu tarafından yakından izlenmektedir.
