
Küresel piyasalar bu hafta faiz ve enflasyon başlıklarının gölgesinde adeta nefesini tuttu. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tahvil getirilerinde yıllardır görülmeyen bir yükseliş yaşanırken ABD Merkez Bankasının (Fed) şahin duruşunu koruyacağı beklentisi güçlendi, dolar değer kazandı, altın geriledi ve Borsa İstanbul (BIST) satış baskısı altında kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altındaki diplomatik temaslar, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) mesajları ve Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri de yönü belirleyen unsurlar oldu. Bu değerlendirmede tahvil faizlerindeki tarihi kırılmayı, Avrupa ile Asya cephesindeki dengeleri, yurt içi görünümü ve önümüzdeki haftanın yoğun veri takvimini uzman bir gözle ele alacağız. Öncelikle faiz cephesindeki sarsıntının kaynağına yakından bakmakta fayda var.
Tahvil faizleri tavan yaparken Fed cephesinde dengeler değişti
Haftaya damgasını vuran gelişme, ABD tahvil getirilerinin son 19 yılın zirvesini test etmesi oldu. Ülkede ekonomik aktivitenin beklenenden güçlü seyretmesi ve enerji fiyatlarının yukarı yönlü baskısı, enflasyonist risklerin yeniden gündemin merkezine oturmasına yol açtı. Bu tabloda dünya borsaları temkinli bir denge arayışına girdi, çünkü yüksek faiz ortamı tüm varlık sınıflarının fiyatlamasını doğrudan etkiliyor. ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5,23 ile 2007’den bu yana en yüksek düzeyi görürken haftayı yüzde 5,17 seviyesinde tamamladı. 30 yıllık tahvil getirisi ise yüzde 5,53’e çıkarak 2004’ten bu yana kaydedilen en yüksek değere ulaştı. Bu kırılma, yalnızca borç maliyetlerini değil, aynı zamanda büyüme hisselerinden gayrimenkule kadar geniş bir yelpazede yatırım kararlarını yeniden şekillendiriyor.
Faiz cephesindeki bu sertleşmenin arkasında yatan temel neden, ABD ekonomisinin soğumak yerine ısınmaya devam etmesi. Eylülde imalat sanayii PMI 57 değeriyle 52 ayın, hizmet sektörü PMI ise 58,7 ile 59 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. İşsizlik maaşı başvurularının 197 bine gerilemesi de iş gücü piyasasının gücünü koruduğunu gösterdi. Bu güçlü veri akışı içinde küresel piyasalar, Fed’in gelecek ay politika faizini 25 baz puan artırma ihtimalini yüzde 70’e kadar fiyatladı. Analistlere göre güçlü ekonomik aktiviteye yüksek petrol fiyatlarının eşlik etmesi, bankayı daha şahin bir çizgiye itebilecek en kritik unsur. Yatırımcılar için buradaki asıl mesaj, ucuz para döneminin bir süre daha rafa kalkabileceği gerçeğidir. Bu durum, gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş piyasalara doğru bir sermaye akışının önünü açabilecek nitelikte bir risk barındırıyor.
Yükselen faizler ve güçlenen dolar, güvenli liman olarak bilinen altında sert bir geri çekilmeyi beraberinde getirdi. Alternatif maliyeti artan ons altın haftayı yüzde 2,1 değer kaybıyla 4 bin 285 dolar seviyesinde kapattı. Dolar endeksi ise yüzde 0,7 yükselişle 100,9 düzeyine tırmanarak diğer para birimleri karşısında üstünlüğünü pekiştirdi. Kasım vadeli Brent petrolün varili yüzde 0,6 artışla 104,5 dolar bandında işlem görürken enerji fiyatları enflasyon denklemini beslemeyi sürdürdü. Bu ortamda uluslararası finans piyasaları, kısa vadeli dalgalanmalara karşı daha korunaklı stratejileri öne çıkarmaya başladı. Portföy çeşitlendirmesi, döviz riskinin yönetimi ve kaldıraçlı pozisyonlarda temkinli davranmak, uzmanların bu dönemde sık dile getirdiği önlemlerin başında geliyor.
Avrupa ve Asya borsaları hangi risklerle yön buldu
Avrupa cephesinde teknoloji hisselerine yönelik iyimserlik risk iştahını desteklese de enerji arzındaki kırılganlık gölgesini korudu. Enerji maliyetlerinin körüklediği enflasyon endişeleri, merkez bankalarına yönelik sıkılaşma beklentilerini yeniden canlandırdı. Avro Bölgesi’nde bileşik PMI 53,1 ile son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaşarak özel sektör faaliyetlerindeki hızlanmayı teyit etti. Bu veri, küresel piyasalar açısından hem büyüme sinyali hem de enflasyon uyarısı olarak çift yönlü okundu. Analistler, tablonun ECB’nin yıl sonuna kadar bir kez daha faiz artırma ihtimalini masada tuttuğunu değerlendiriyor. Yatırımcılar bu nedenle ECB Başkanı Christine Lagarde’ın önümüzdeki hafta yapacağı konuşmalara kilitlenmiş durumda.
Asya tarafında ise tatiller nedeniyle işlem hacminin daralması, piyasaların yönünü büyük ölçüde diplomasiye bıraktı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD ziyareti ve Başkan Donald Trump ile yaptığı görüşme, bölge borsalarının seyrini belirleyen ana unsur oldu. İki liderin yapıcı mesajları ve kasımda sona erecek ticaret ateşkesinin 10 Ocak’a kadar uzatılması, dünya piyasaları genelinde jeopolitik stresin bir miktar hafiflemesini sağladı. Ancak nadir toprak elementleri gibi kritik başlıklarda somut bir ilerleme kaydedilmemesi, bu alandaki risklerin masada kalmaya devam ettiğini gösterdi. Dolar/yen paritesi, Japon yönetiminin olası müdahale sinyallerine rağmen yüzde 0,3 artışla 157,8 düzeyine yükseldi. Japonya’da imalat sanayii, hizmet ve bileşik endeks verilerinin tamamının bir önceki aya göre gerilemesi, bölgedeki büyüme ivmesine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Bölgesel endeksler bu karışık tabloyu net biçimde yansıttı ve haftayı farklı yönlerde tamamladı. Güney Kore’de Kospi yüzde 2,71, Japonya’da Nikkei 225 yüzde 2,07 primlenirken Hong Kong’da Hang Seng yüzde 0,97, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,60 değer kaybetti. Avrupa kanadında ise İngiltere’de FTSE 100 yüzde 0,34, Almanya’da DAX yüzde 0,36, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,16 ve İtalya’da MIB 30 yüzde 0,62 yükseldi. Bu ayrışma, küresel piyasalar içinde her bölgenin kendi risk ve fırsat denklemini ayrı ayrı fiyatladığını ortaya koyuyor. Rusya’nın Perm ve Rostov bölgelerindeki petrol rafinerilerine düzenlenen insansız hava aracı saldırıları, enerji arzı endişelerini yeniden alevlendirdi. Enerji güvenliğindeki bu kırılganlık, özellikle sanayi üretiminde dışa bağımlı ekonomiler için önümüzdeki dönemin en hassas başlıklarından biri olmaya aday görünüyor. Nadir toprak elementlerinden yarı iletkenlere uzanan tedarik zincirindeki her aksama, teknoloji üretiminden savunma sanayisine kadar geniş bir alanı doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.
Teknoloji hisselerindeki iyimserlik, hem Avrupa hem de ABD tarafında satış baskısını dengeleyen önemli bir güç olarak öne çıktı. Yapay zekâ alanındaki yatırımların hız kesmemesi, yatırımcı psikolojisine olumlu yansıdı ve endekslere destek verdi. Microsoft’un Copilot uygulamasına kodlama aracı ile sürekli aktif yapay zekâ ajanı gibi yeni özellikler eklemesi bu iyimserliği besledi. Akamai Technologies’in yapay zekâ şirketi Anthropic ile açıkladığı 11,6 milyar dolarlık çok yıllı anlaşma da sektöre duyulan güvenin somut bir göstergesi oldu. Nitekim New York Borsası haftayı primli kapattı; S&P 500 yüzde 1,21, Nasdaq yüzde 2,06 ve Dow Jones yüzde 0,28 değer kazandı. Böylece global piyasalar, bir yanda yükselen faizlerin baskısını yaşarken diğer yanda teknoloji temalı büyüme hikâyesinden güç almayı sürdürdü. Bu iki gücün çekişmesi, önümüzdeki dönemde endekslerin yönünü belirleyecek en kritik dengelerden biri olacak.
BIST’te satış baskısı derinleşirken yurt içi tablo netleşti
Yurt içinde tablo, dış cepheye kıyasla daha belirgin bir satış eğilimiyle şekillendi. BIST 100 endeksi, haftalık bazda yüzde 2,90 gerileyerek 12.899,35 puandan kapanış yaptı. Yatırım fonlarına yönelik soruşturmaların gündemin üst sıralarında yer alması, temkinli havayı besleyen unsurların başında geldi. Zaten kırılgan seyreden global finans piyasaları da bu iç gündemle birleşince endeks üzerindeki baskı daha da hissedilir hâle geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yargının kapsamlı bir soruşturma başlattığını, gözaltı ve tutuklamaların gerçekleştiğini belirterek sorumluluğu olan herkesin hukuk önünde hesap vereceğini vurguladı. Sermaye piyasalarının sağlığı açısından denetim süreçlerinin işletilmesi, uzun vadede yatırımcı güveni için olumlu bir sinyal olarak değerlendirildi.
Uluslararası diplomasi masasında Türkiye’nin sesi de bu hafta güçlü biçimde duyuldu. Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğine dikkat çekti. Ege ve Doğu Akdeniz’deki meselelerin iyi komşuluk ilişkileri ve uluslararası hukuk çerçevesinde çözülmesini arzu ettiklerini ifade etti. Türkiye’nin gelişen savunma sanayisi ve şoklara dirençli ekonomisiyle çatışmaların ortasında bir istikrar adası olmayı sürdürdüğünü vurguladı. Bu mesajlar, ülkenin bölgesel bir güven ve denge aktörü olarak konumunu pekiştirme çabasının yansımasıydı.
Para politikası cephesinde ise TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın mesajları yakından izlendi. Karahan, New York’ta düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamındaki sunumunda dezenflasyon sürecinin devam ettiğini söyledi. Daha zorlu arz koşullarına rağmen verilerin bir bütün olarak fiyat istikrarı yolunda ilerlemeye işaret ettiğini vurguladı. Bu açıklamalar, küresel piyasalar genelinde risk iştahının kırılgan seyrettiği bir dönemde yurt içi beklentileri yönetmek adına kritik önem taşıyordu. Dolar/TL paritesi, bir önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 48,9540 seviyesinden haftayı tamamladı. Kurdaki bu ölçülü hareket, dış piyasalardaki dalgalanmaya rağmen yurt içinde göreli bir dengenin korunduğuna işaret etti.
Yatırımcılar için bu tablonun pratik anlamı, hem iç hem dış dinamikleri aynı anda takip etme zorunluluğudur. ABD tahvil faizlerindeki yükseliş, gelişmekte olan ülke varlıklarından sermaye çıkışı riskini artırırken yurt içindeki soruşturma süreçleri de duyarlılığı yükseltti. Bu koşullarda küresel piyasalar ile yurt içi arasındaki bağın her zamankinden daha güçlü olduğunu söylemek yanlış olmaz. Uzmanlar, bu tür dönemlerde panik satışlarından kaçınmanın, nakit ve varlık dengesini gözetmenin ve uzun vadeli bakış açısını korumanın önemine dikkat çekiyor. Ayrıca döviz gelir gideri olan şirketler için kur riskinin planlı biçimde yönetilmesi, öne çıkan bir başka temkin önlemi olarak vurgulanıyor. Bu dengeli tutum, hem sermayeyi korumak hem de olası fırsatları değerlendirmek açısından belirleyici olabilir. Bu yaklaşım, kısa vadeli gürültü içinde sağlıklı karar almanın anahtarı olarak değerlendiriliyor.
Sektörel açıdan bakıldığında yüksek faiz ortamının etkileri her alanda aynı hızda hissedilmiyor. Bankacılık ve finans tarafında getiri marjları öne çıkarken yüksek borçlanmaya dayalı büyüme şirketleri ile gayrimenkul sektörü bu dönemde daha temkinli fiyatlanıyor. Özellikle ihracat ağırlıklı firmalar uluslararası piyasalar genelinde güçlü dolardan görece avantaj sağlarken ithalata bağımlı sektörler ağır maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor. Enerji fiyatlarındaki oynaklık, üretim maliyetlerini doğrudan etkileyerek enflasyon zincirinin en kritik halkalarından birini oluşturuyor. Bu nedenle sektör temsilcilerinin tedarik zinciri planlamasında esneklik ve alternatif kaynak çeşitliliğine ağırlık vermesi, dönemin öne çıkan stratejileri arasında yer alıyor.
Önümüzdeki hafta hangi kritik veriler piyasalara yön verecek
Yeni hafta, yoğun bir makro veri takvimiyle yatırımcıların gündemine oturuyor. ABD’de pazartesi Dallas Fed imalat aktivite endeksi, salı Conference Board tüketici güven endeksi, çarşamba ADP istihdam raporu ile kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ve büyüme verileri açıklanacak. Haftanın en kritik başlığı ise cuma günü gelecek tarım dışı istihdam ve işsizlik oranı verileri olacak. Bu veri seti, küresel piyasalar açısından Fed’in gelecek adımlarına ilişkin en net sinyalleri barındıracağı için büyük önem taşıyor. Güçlü bir istihdam tablosu şahin beklentileri pekiştirirken beklenenden zayıf veriler faiz artırım ihtimalini gevşetebilir. Analistler, özellikle enflasyon göstergelerinin beklentiden yüksek gelmesi hâlinde tahvil faizlerinde yeni bir yukarı hareketin gündeme gelebileceği uyarısında bulunuyor. Yatırımcılar bu nedenle her veri açıklamasını adeta pusula gibi izleyecek.
Avrupa cephesinde ise gözler yeniden merkez bankası iletişimine çevriliyor. ECB Başkanı Christine Lagarde’ın hem Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi oturumunda hem de ECB Hukuk Konferansı’nda yapacağı konuşmalar yakından takip edilecek. Bölge genelinde açıklanacak enflasyon verileri, sıkılaşma beklentilerinin ne yönde şekilleneceğini belirleyecek. Bu gelişmeler dünya borsaları genelinde risk algısını doğrudan etkileyecek nitelikte olduğu için yatırımcı takviminin en üst sıralarında yer alıyor. Ayrıca ABD’nin dizel ihracatını kısıtlayabileceğine dair haber akışı, enerji arzında zaten sıkışık olan Avrupa için ilave bir risk unsuru oluşturuyor. Enerji ile enflasyon arasındaki bu kırılgan bağ, önümüzdeki haftalarda da manşetleri belirlemeye aday.
Asya tarafında da veri trafiği canlı seyredecek. Pazartesi Çin’de sanayi kârları, çarşamba Japonya’da sanayi üretimi ve perakende satışlar ile Çin’de imalat sanayii ve hizmet sektörü PMI verileri izlenecek. Cuma günü Japonya’da Tokyo enflasyonu ve işsizlik oranı verileri açıklanacak. Bu veriler, bölgedeki büyüme ivmesinin sürdürülebilirliği hakkında ipucu verecek. Özellikle Çin ekonomisine ilişkin sinyaller, emtia talebinden gelişmekte olan ülke varlıklarına kadar geniş bir zincirde etkili olacak.
Yurt içinde de takvim hareketli olacak. Salı günü ekonomik güven endeksi, çarşamba işsizlik oranı ile dış ticaret dengesi, perşembe ise imalat sanayii PMI verileri takip edilecek. Bu göstergeler, dezenflasyon sürecinin sağlığı ve iç talebin gücü hakkında güncel bir fotoğraf sunacak. Yatırımcılar bu verileri, dış piyasalardaki dalgalanmayla birlikte okuyarak pozisyon alacak. Böylece iç ve dış dinamiklerin kesiştiği bir haftada karar mekanizmaları daha da hassaslaşacak.
Tüm bu tablo bir araya geldiğinde ortaya çıkan resim, belirsizliğin yüksek ama fırsatların da bir o kadar canlı olduğu bir dönemi işaret ediyor. Ekonomistlere göre bu ortamda başarının anahtarı, tek bir veriye ya da habere göre ani kararlar almak yerine bütüncül bir bakış açısı geliştirmekten geçiyor. Faiz, enflasyon, jeopolitik ve teknoloji temalı büyüme hikâyesi aynı anda masada olduğu için portföylerde denge ve çeşitlendirme her zamankinden daha kritik hâle geliyor. Uzmanlar, yatırımcıların risk toleranslarını gerçekçi biçimde belirlemesini ve kaldıraçlı işlemlerde temkinli davranmasını öneriyor. Aynı zamanda güvenilir kaynaklardan beslenmenin ve doğrulanmamış söylentilere göre hareket etmemenin, bu dalgalı dönemde sermayeyi korumanın temel ilkesi olduğu vurgulanıyor. Deneyimli yatırımcılar, geçmiş dalgalı dönemlerin en büyük dersinin, duygusal tepkilerin çoğu zaman maliyetli sonuçlar doğurduğu gerçeği olduğunu hatırlatıyor. Kısacası sabır, disiplin ve bilgiye dayalı karar alma, önümüzdeki haftaların öne çıkan pusulası olacak.
Sonuç olarak geride bıraktığımız hafta, faiz cephesindeki tarihi hareketin diğer tüm başlıkları gölgede bıraktığı bir tablo ortaya koydu. Yükselen tahvil getirileri altını ve gelişmekte olan ülke varlıklarını baskılarken diplomasi cephesindeki yumuşama kısmi bir nefes alanı yarattı. Yurt içinde ise satış baskısı ve soruşturma gündemi bir arada seyrederek yatırımcı duyarlılığını yükseltti. Önümüzdeki hafta açıklanacak istihdam ve enflasyon verileri, hem yönü hem de tonu belirleyen kritik eşikler olacak. Bu nedenle bilgiye dayalı, sabırlı ve dengeli bir yaklaşım, dalgalı sularda en sağlam rota olmayı sürdürecek.
İstersen bu makaleyi doğrudan siteye yükleyebilmen için Word dosyası hâline de getirebilirim.









