Kamu personel alımlarında yıllardır tartışma yaratan sözlü sınav uygulaması, son dönemde yeniden masaya yatırıldı. Gençlerin sınav başarılarının objektif kriterlerle değerlendirilmesi talebi her geçen gün artarken, farklı kesimlerden gelen sesler konuyu sıcak tutuyor. Bu tartışmalar, hem genel memur alımlarını hem de eğitim sektöründeki atamaları doğrudan etkiliyor. Detaylar ilerledikçe, sistemde hangi adımların atıldığı ve gelecekte neler olabileceği adım adım netleşiyor.
Cumhurbaşkanlığı 2026 Yıllık Programı’nda yer alan düzenleme, konuya yeni bir boyut kazandırdı. 5 Kasım 2025 tarihinde kamuoyuna yansıyan programda, sözlü sınavların yalnızca atanacak görevin niteliğinin zorunlu kıldığı hallerde yapılacağı açıkça belirtildi. Artık rutin bir aşama olmaktan çıkan bu uygulama, belirli unvanlar için yeniden değerlendirilecek. Sınav kurullarının yapısı ve işleyişi daha şeffaf, tarafsız ve denetlenebilir hale getirilecek. Görevde yükselme ile unvan değişikliği sınavlarında ise yazılı ve sözlü puan ağırlıkları, işin gereğine göre yeniden ayarlanacak. Bu değişiklikler, liyakat ilkesini ön plana çıkaran, verimliliği yüksek bir kamu personel sistemi hedefini destekliyor.
Bu genel çerçeve, özellikle eğitim alanında somut adımlarla buluşuyor. Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği, 30 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yönetmelikle okul müdürü ve müdür yardımcısı atamalarında sözlü sınav tamamen kaldırıldı. Artık adaylar yalnızca yazılı sınava girecek. Yazılı sınavda başarılı olan ve kadro sayısının bir buçuk katı kadar belirlenen adaylar, Milli Eğitim Akademisi bünyesindeki Yönetici Yetiştirme Programı’na alınacak. Programı en az 60 puanla başarıyla tamamlayanlar, puan üstünlüğüne göre tercih hakkı kazanacak. Müdür yardımcılığı için ise en az iki yıl öğretmenlik deneyimi şartı korunurken, süreç tamamen yazılı sınav ve akademi eğitimi üzerinden ilerleyecek.
Bakan Yusuf Tekin, bu değişimi uzun süredir işaret ediyordu. 1 Mayıs 2025 tarihinde yaptığı açıklamada öğretmen atamalarında mülakatın tamamen kalkacağını duyurmuştu. Tekin, “Yeni öğretmen alırken artık yarım saatlik, bir ders saatine sıkıştırdığımız bir mülakat olmayacak” diyerek akademi modeline geçişi vurgulamıştı. 5 Ekim 2025’te katıldığı bir televizyon programında ise KPSS artı mülakat döneminin sona erdiğini net bir şekilde ifade etti. “Bunu bu yıl son kez yaptık” diyen Tekin, 24 Kasım 2025’te 15 bin öğretmen atamasının son mülakatlı süreç olacağını belirtti. 23 Şubat 2026’da Erzurum’da gazetecilerle bir araya geldiğinde ise akademiyi bitiren 10 bin öğretmenin atamasının hemen yapılacağını, her sene bu sistemle alım yapılacağını açıkladı.
Erdoğan, daha önce 11 Nisan 2023 tarihinde kamuya işe alımlarda mülakatı görevin getirdiği zorunluluklar dışında kaldıracaklarını vaat etmişti. “Gençlerimizin sınavlardaki başarı sıralamasına göre yapacağız” sözleri o dönemde geniş yankı uyandırmıştı. 2026 programı bu vaadin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ancak muhalefet, değişimin yetersiz kaldığını savunuyor.
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel, 4 Şubat 2026’da katıldığı bir programda mülakat sistemine sert eleştiriler yöneltti. “Mülakatta ‘reis deyince aklına ne geliyor?’ diye soruluyor, ‘Temel Reis’ dersen eleniyorsun, ‘Erdoğan’ dersen geliyorsun” örneğini vererek torpil iddialarını gündeme getirdi. Özel, benzer eleştirilerini 5 Şubat 2026’da da tekrarladı ve sistemin tamamen kaldırılması gerektiğini vurguladı. CHP, 2 Mart 2026’da kamuoyuna sunacağı iktidar programında öğretmen alımlarında mülakatın kaldırılmasını öncelikli vaatler arasında yer alacak şekilde hazırlıklarını tamamladı. Parti yetkilileri, liyakat odaklı objektif bir sistemin şart olduğunu her fırsatta dile getiriyor.
Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli de konuya değindi. Kasım 2025’te grup toplantısı öncesinde mülakat mağduru öğretmenlere hak iadesi çağrısı yaptı. Bahçeli, sistemdeki adaletsizliklerin giderilmesi gerektiğini belirterek iktidar ortağına destek mesajı verdi.
Eğitim camiası ise özellikle yönetici atamalarındaki değişikliği olumlu karşıladı. Türk Eğitim-Sen Aksaray Şube Başkanı Ali Toprak, 1 Şubat 2026’da yaptığı açıklamada “Uzun yıllardır beklenen olumlu bir adım olmuştur” dedi. Sendika temsilcileri, objektifliğin güçleneceğini ve rekabetin artacağını ifade ediyor. Yazılı sınavda “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”nin yüzde 30 ağırlık alması, eğitim bilimleri ağırlığının düşürülmesi gibi içerik güncellemeleri de yeni sistemin dikkat çeken unsurları arasında.
Bazı memur alımlarında ise mülakat zaten uygulanmıyor. ÖSYM’nin 24 Şubat 2026’da duyurduğu 2026/1 merkezi yerleştirme döneminde KPSS puanı üstünlüğü esas alınacak ve sözlü sınav olmayacak. Bu tür alımlar, daraltılan sistemin ilk örnekleri olarak öne çıkıyor.
Kamu Personel Sisteminde Geniş Perspektif
2026 Yıllık Programı, toplam kamu istihdamının Haziran 2025 itibarıyla 5 milyon 289 bin kişiye ulaştığını da ortaya koyuyor. Bu rakam içinde 3 milyon 474 bin kadrolu, 438 bin sözleşmeli ve 1 milyon 225 bin işçi personel bulunuyor. Program, objektif ölçütlerin hâkim olduğu, değişen şartlara uyum sağlayan bir yapı hedefliyor. Sınav kurullarının denetlenebilirliği artırılırken, puan ağırlıklarının göreve özel belirlenmesi liyakat tartışmalarını minimize etmeyi amaçlıyor.
Öğretmen Atamalarında Yeni Dönem
Öğretmen adayları için süreç tamamen dönüştü. Akademi eğitimi biter bitmez atamaların yapılacağı belirtiliyor. Her yıl düzenli alım yapılacağı vaadi, uzun vadeli planlamayı işaret ediyor. Yazılı sınav sonrası akademi programı, adayların mesleki yeterliliğini daha kapsamlı test edecek. Eski sistemdeki kısa süreli mülakatların yerini, eğitim odaklı bir hazırlık alacak. Bu değişim, milyonlarca aday için umut kaynağı olarak görülüyor.
Muhalefetin Talepleri ve Gelecek Senaryoları
Muhalefet cephesi, daraltma yerine tam kaldırma çağrısını sürdürüyor. CHP’nin kanun teklifiyle Temmuz 2025’te Meclis’e taşıdığı öneri, yerel yönetimler dahil tüm kamuda mülakatın sonlandırılmasını hedefliyordu. Özgür Özel’in şaka yollu verdiği örnekler, kamuoyunda geniş tartışma yarattı ve gençlerin tepkisini topladı. İktidarın adım adım ilerleyen yaklaşımı ile muhalefetin kökten çözüm talebi arasındaki gerilim, önümüzdeki aylarda yeni açıklamalara zemin hazırlıyor.
Liyakat ve Şeffaflık Vurgusu
Tüm bu gelişmeler, liyakat kavramını merkeze alıyor. Yazılı sınav ağırlığının artırılması, akademi eğitiminin zorunlu kılınması ve kurulların şeffaflaşması, torpil iddialarını azaltmayı hedefliyor. Proje başarıları, yüksek lisans, doktora gibi akademik birikimler ile mesleki deneyimlere ekstra puan verilmesi, objektif değerlendirmeyi güçlendiriyor. Cinsiyet kotası gibi sosyal denge unsurları da yeni yönetmelikte yerini koruyor.
Siyasi kulislerde ve eğitim çevrelerinde konuşulan ortak nokta, sistemin evrilmekte olduğu. Genel kamu alımlarında zorunlu hallerle sınırlı sözlü sınav, eğitimde ise tam kaldırma adımları, köklü bir dönüşümün işaretleri olarak değerlendiriliyor. Gençlerin sınav emeklerinin karşılığını alması, adaletli bir istihdam sürecinin tesis edilmesi herkesin ortak beklentisi. Bu süreçte atılacak her yeni adım, milyonlarca adayın geleceğini doğrudan etkileyecek.
Gelişmeler yakından takip ediliyor. Yetkililerin açıklamaları, programlardaki maddeler ve yürürlüğe giren yönetmelikler, konunun her yönünü aydınlatmaya devam ediyor. Kamu personel alımlarında ve özellikle öğretmenlik mesleğinde yaşanan bu değişim, önümüzdeki dönemde yeni tartışmaları da beraberinde getirebilir. Okuyucularımız, liyakat odaklı sistemin nasıl şekilleneceğini adım adım izlemeye devam edecek. Her yeni açıklama, merak edilen sorulara bir parça daha ışık tutuyor ve sürecin nereye evrileceğini belirleyecek unsurlardan biri haline geliyor.
