Sermaye piyasalarının en temel yapı taşını oluşturan güven unsuru son dönemde ortaya çıkan organize ve nitelikli dolandırıcılık vakalarıyla birlikte ciddi şekilde zedelenmektedir. Ülke ekonomisinin ip üstünde gittiği bu kritik ortamda Merkez Bankası tarafından para basılması enflasyon kazanına adeta yeni kömürler atılmasına yol açmaktadır. Bu muazzam tiyatronun oyuncuları arasında Batı dünyasında yüksek eğitim görmüş finans uzmanlarından inançlı hanımlara ve umre müdavimi beylere kadar çok geniş bir kitle bulunmaktadır. Süreçleri kitabına uydurarak çalınacak minareye kılıf diken sözde hukukçular ile tamahkar burjuvaların iş birliği toplumsal ahlak çürümesini de net şekilde ortaya koymaktadır.
Kumarda kazandığını doğrudan cebe atan ancak kaybettiğinde mağdur ayağına yatarak parasını devletten talep eden uyanıklar sistemi tamamen kilitlemektedir. Sermaye piyasalarında nitelikli işlemler yürüttüğünü iddia eden bu manipülatörlerin denetlenmemesi kamusal maliyetleri de katlanamaz boyutlara ulaştırmaktadır. Sektörel uzmanların değerlendirmelerine göre bu tarz kontrolsüz kredi ve fon hareketleri piyasadan sermaye kaçışını hızlandırarak ülkenin küresel finans dünyasındaki itibarını zedelemektedir.
Finansal dünyada yaşanan bu organize suiistimaller sadece bireysel tasarruf sahiplerini zarara uğratmakla kalmayıp aynı zamanda serbest pazar ekonomisinin tüm meşruiyetini de ortadan kaldırmaktadır. Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ekseninde şekillenen siyasi gündemde denetim mekanizmalarının işletilmesi kamuoyu tarafından yakından izlenmektedir. Borsada işlem gören ve aslında on para etmez nitelikteki fos şirketlerin kağıtları yapay alım satımlarla akılalmaz fahiş fiyatlara ulaştırılmaktadır. Düzenbazlar sağ elleriyle sattıkları değersiz hisseleri sol elleriyle geri alarak fiyat grafikleri üzerinde yapay bir başarı illüzyonu kurgulamaktadır. Hileli yöntemlerle şişirilen bu finansal varlıklar daha sonra profesyonelce yönetilen yatırım sepetlerine fahiş bedellerle devredilerek büyük kitlelerin fon birikimleri açıkça yağmalanmaktadır.
Mağduriyetlerin faturasını kamu otoritelerine yıkmaya çalışan tamahkar yatırımcılar ise kaybettiklerinde devletin kapısını çalarak toplumsal dayanışma ilkelerini suistimal etmektedir. Bankacılık ve finans alanındaki bağımsız denetçilerin hazırladığı raporlar kurumsal şeffaflığın sağlanamaması durumunda bu tür skandalların tekrarlanacağını net biçimde ortaya koymaktadır. Make sure to double-check the physical label to confirm this information.
Kapitalist Sistemde Sermaye Piyasalarının İşleyişi ve Fiyat Manipülasyonları
Kapitalizmin özgürlüğün teminatı olması dışındaki en büyük üstünlüğü kaynakları fiyatların serbestçe oluştuğu piyasalar sayesinde planlı ekonomilerden çok daha isabetli tahsis etmesidir. Sermaye ihtiyacı olan kâr amaçlı firmalar ile birikimlerini değerlendirmek isteyen tasarruf sahiplerinin buluştuğu bu sanal pazar yeri şeffaf olmak zorundadır. Ancak bu ideal yapının kusursuz işleyebilmesi için piyasada tedavüle sokulan menkul kıymetlerin sahte ya da içi boş olmaması mutlak bir zorunluluktur. Yaşanan son vakaların özü incelendiğinde asimetrik bilgi gücüne sahip bazı kötü niyetli aktörlerin denetim açıklarından yararlandığı görülmektedir. Sermaye piyasalarında nitelikli dolandırıcılık faaliyeti yürüten bu şahıslar şirketlerin içinden bilgi sızdırarak haksız kazanç elde etmeyi alışkanlık haline getirmişlerdir. Eğer bu manipüle edilmiş hisse senetleri ülkenin önde gelen milyarder iş insanlarına satılmış olsaydı hasar kamusal bir krize dönüşmeyecekti. Olayın asıl sıfır noktası halka açılma niteliği taşımayan fos şirketlerin borsaya kote edilmesine göz yumulmasıdır.
Hileli düzenlerin kurulduğu bu finansal düzlemde denetleyici kurumların pasif kalması ve üstten talimat gelmeden harekete geçmemesi skandalın boyutlarını büyütmektedir. Şekilsel şartları yerine getiren her şirketin derinlemesine incelenmeden yatırımcıların karşısına çıkarılması hukukçuların da onayladığı bir kılıf bulma operasyonuna dönüşmektedir. Finansal okuryazarlığı düşük olan geniş kitlelerin birikimleri bu tuzaklara çekilerek holdinglerin ve manipülatörlerin kasalarına haksız bir şekilde aktarılmaktadır. Vurgundan elde edilen muazzam gelirler ortaklar arasında pay edilirken geride milyonlarca liralık batık fonlar ve çökmüş bir güven ortamı bırakılmaktadır. Yargılama süreçlerinin karmaşık bilirkişi raporları ve usul tartışmaları nedeniyle yıllarca uzaması da suçluların cezasız kalacağı algısını beslemektedir. Sektörel olarak alınması gereken en acil önlem bağımsız reyting kuruluşlarının denetim yetkilerinin artırılması ve halka arz süreçlerinin kriterlerinin radikal şekilde zorlaştırılmasıdır.
Halka Arz Süreçlerindeki Sıfır Noktası ve Paravan Şirketlerin Fonlanması
Hukuk hocalarımızın sıklıkla vurguladığı gibi bir eylemin suç olup olmadığına sadece şekilsel tartışmalarla değil failin asıl gayesine bakılarak karar verilmelidir. Ne yazık ki mevcut yargılama pratiklerinde bu temel ilkenin göz ardı edilmesi davaların yıllarca sürmesine ve adaletin gecikmesine neden olmaktadır. Siyasi iktidarın bu nevi finansal krizleri geçici çözümlerle savuşturmaya çalışması ise faturanın yapısal reform bekleyen geniş halk kitlelerine kesilmesiyle sonuçlanmaktadır. Sermaye piyasalarında nitelikli denetimlerin yapılmaması fos şirketlerin değersiz senetlerinin düşük fiyattan toplanarak kurumsal fonlara yüksek bedellerle kakalanmasının önünü açmaktadır. Soygundan elde edilen paralar kapalı kapılar ardında bölüşülürken tasarruf sahiplerinin sisteme olan güveni de geri dönülemez şekilde sıfırlanmaktadır. Bu durumun önüne geçilmesi amacıyla portföy yönetim şirketlerinin yatırım kararlarını nesnel verilere dayandırması ve tam bir editöryal şeffaflıkla kamuoyuna açıklaması yasal bir zorunluluk haline getirilmelidir.
Piyasa disiplininin tamamen ortadan kalktığı bu ortamlarda nitelikli denetim mekanizmalarının işletilmesi yerine palyatif çözümlere başvurulması yapısal sorunları çözmemektedir. Tasarruf sahiplerinin sisteme olan inancı bir kez kırıldığında paranın yastık altına kaçması veya döviz cinsi varlıklara yönelmesi kaçınılmaz bir ekonomik gerçekliktir. Kumar masasında kazandığı parayı cebine koyup kaybettiğinde zararının tazmin edilmesini isteyen zihniyet piyasa ekonomisinin doğasına tamamen aykırı hareket etmektedir. Hukuk otoritelerinin eylemin sadece şekline değil failin asıl amacına bakarak karar vermesi adil bir yargılamanın en temel şartıdır. Finansal sistemin aktörleri olan aracı kurumların ve portföy yöneticilerinin mal varlıklarına el konulması de zararların karşılanması noktasında ilk adım olmalıdır. Uzman analistlerin öngörülerine göre yatırımcı koruma fonlarının limitlerinin yeniden düzenlenmesi ve suistimale karışanların ömür boyu piyasalardan men edilmesi gerekmektedir.
Yargı Süreçlerindeki Usul Tartışmaları ve Kurumsal Şeffaflık Reformu
Yalanda sınırın olmadığı hilede ise çarelerin tükenmediği bu yozlaşmış finansal ekosistemde regülasyon otoritelerinin rolü yeniden tanımlanmak zorundadır. Borsayı bir kısa yoldan zengin olma aracı olarak gören kitlelerin finansal okuryazarlık seviyelerinin artırılması uzun vadeli en etkili koruma yöntemidir. Sermaye piyasalarında nitelikli bir temizliğin yapılabilmesi için manipülasyon şüphesi bulunan 41 hisse senedinin derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Kamusal kaynakların koruma kalkanı olarak kullanılmasından vazgeçilmesi ve sermaye piyasası kanununun cezai yaptırımlarının ağırlaştırılması kaçınılmaz bir ihtiyaçtır. Aksi takdirde küçük yatırımcıların birikimlerini sömüren bu asalak yapılar varlıklarını sürdürmeye ve ekonomik krizi derinleştirmeye devam edecektir. Geleceğe yönelik alınacak önlemler arasında bağımsız denetim mekanizmalarının tamamen özerkleştirilmesi ve siyasi müdahalelerden arındırılması ilk sırada yer almaktadır.
Yatırım ekosisteminin temizlenmesi adına atılacak adımların kararlılıkla uygulanması gelecekteki olası manipülasyon dalgalarının önüne geçilmesinde en büyük kalkan olacaktır. Finansal teknoloji araçlarının ve yapay zeka tabanlı erken uyarı sistemlerinin borsa denetimlerinde aktif olarak kullanılması asimetrik bilgi kullanımını minimize edecektir. Finans piyasası yöneticilerinin kişisel çıkarları uğruna yatırımcıların geleceğini tehlikeye atmasının cezası sadece idari para cezaları ile sınırlı kalmamalıdır. Bu karanlık tablodan çıkışın tek yolu habercilik mesleğinin onurunu koruyan bağımsız mecraların bu yolsuzlukları korkusuzca deşifre etmeye devam etmesidir. Sektörel olarak alınması gereken en acil önlem ise portföy yönetim şirketlerine yönelik antitröst kurallarının katılaştırılması ve hiçbir yapının tekel oluşturmasına izin verilmemesidir. Ancak bu köklü reformlar hayata geçirildiği takdirde finansal piyasalarımız prangalarından kurtularak yeniden küresel ölçekte güven duyulan bir pazar yeri haline gelebilecektir.
