Cihat Tamer (CT), tam 65 yıllık sanat hayatını geride bıraktığı bu olgunluk döneminde, oyunculuk mesleğinin maddi boyutlarına dair yaptığı samimi ve şaşırtıcı açıklamalarla medyanın gündemine oturmaktadır. Şöhretin ve geniş kitleler tarafından tanınmanın sanıldığı gibi büyük bir finansal zenginlik getirmediğini açık yüreklilikle dile getiren usta tiyatrocu, popüler kültürün yarattığı zengin sanatçı algısını tamamen yıkmaktadır. Yaşına rağmen geçimini sağlamak ve üretken kalabilmek adına sahneye çıkmaya, aktif olarak çalışmaya devam ettiğini belirten deneyimli oyuncunun sözleri, hayranları arasında derin bir takdir ve hüzün dalgası yaratmaktadır. Sahnede geçirilen onca yılın ardından hala emek harcamak zorunda olduğunu gizlemeyen usta ismin bu duruşu, genç nesil oyuncular için de ders niteliğindedir.
Bu analiz çalışmasında yarım asırlık kariyer yolculuğu, şöhretin getiremediği maddi refah ve idealler üzerine kurulan meslek anlayışı usta bir editör diliyle tüm boyutlarıyla masaya yatırılmaktadır. Bu dokunaklı yaşam hikayesini ve sanat dünyasının görünmeyen gerçeklerini daha yakından incelemek adına, tiyatro kulislerinin ve Bambaşka Sohbetler programının samimi atmosferine doğru derinlemesine bir yolculuğa çıkıyoruz.
Yarım Asrı Deviren Devasa Bir Kariyer ve Sanat Yolculuğu
Türk tiyatrosunun ve sinemasının en deneyimli çınarlarından biri olan usta oyuncu, mesleğe ilk adım attığı siyah beyaz yıllardan bugünün modern sahne düzenine uzanan 65 yıllık devasa bir kariyer hikayesine sahiptir. Sanat hayatı boyunca sayısız tiyatro oyununda, televizyon dizisinde ve sinema filminde hayat verdiği karakterlerle toplumsal hafızada silinmez izler bırakan deneyimli sanatçı, mesleğini hiçbir zaman salt bir kazanç kapısı olarak görmemiştir. Kendi kuşağındaki oyuncuların sahneye çıkarken taşıdığı saf sanatsal kaygıları ve topluma fayda sağlama misyonunu bugün de büyük bir inatla savunmaya devam etmektedir. Yaşadığı tüm zorluklara ve piyasa koşullarının acımasız değişimine rağmen sahne tozunu yutmaktan vazgeçmeyen bilge oyuncu, Türk kültür hayatının en saygın figürlerinden biri olarak üretmeye kararlılıkla devam etmektedir.
Sektörel etkiler açısından incelendiğinde, ömrünü sanata adamış bu denli büyük ustaların ilerleyen yaşlarında hala geçim kaygısıyla sahneye çıkmak durumunda kalması, sanatsal telif hakları ve emeklilik güvenceleri konusundaki kurumsal zafiyetleri net bir şekilde ortaya koymaktadır. Yeni nesil popüler kültür endüstrisinde birkaç projede yer alan figürlerin elde ettiği devasa gelirler ile Yeşilçam ve tiyatro emektarlarının durumları arasındaki bu derin uçurum, kültürel bir adaletsizlik olarak değerlendirilmektedir. Alınacak önlemler bağlamında, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili meslek birliklerinin, ömrünü sanata adamış emektar sanatçılara yönelik kalıcı mali destek modelleri, telif koruma sistemleri ve kurumsal vefa fonları geliştirmesi, sanatsal devamlılığın sağlanması adına rasyonel bir zorunluluktur.
Popülaritenin Maddi Refah Getirmediğini Ortaya Koyan İtiraflar
Katıldığı bir televizyon programında sunucunun yönelttiği, yıllardır tanınan bir oyuncu olmanın maddi anlamda ne kazandırdığı ve bu ünlü olma durumunun ekmek yedirip yedirmediği yönündeki açık soruya usta aktörün verdiği cevap adeta bir tokat niteliğindedir. Şöhret ile ekonomik kazanç arasında kurulan doğrusal bağlantının kendi yaşamında geçerli olmadığını belirten usta isim, hiçbir maddi birikim lüksüne sahip olmadığını çarpıcı sözlerle ifade etmiştir. Geçimini sağlamak için hayatı boyunca adeta toprağı tırnaklarıyla kazar gibi mücadele ettiğini anlatan sanatçı, bugün de aynı kazı çalışmasına devam ettiğini, geçinebilmek için tiyatro yapmayı sürdürdüğünü vurgulamıştır. Bu sözler, dışarıdan son derece pırıltılı görünen şöhret dünyasının arkasındaki gerçek ekonomik mücadeleyi ve sahne işçiliğinin zorlu doğasını tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir.
Sanatçı, açıklamalarında toplumsal tanınırlık ile ekonomik güvenceyi birbirinden çok net hatlarla ayırarak, oyunculuğun sadece meşhur olmaktan ibaret olmadığını usta bir dille anlatmıştır. Sahne sanatlarının doğası gereği süreklilik isteyen, her an emek verilmesi gereken dinamik bir yapıya sahip olduğunu belirten usta tiyatrocu, çalışmadığı anda ekmeksiz kalma riskiyle yüzleşen bir kuşaktan gelmektedir. Bu durum, sanatın kurumsallaşamadığı ve oyuncuların iş güvencesine kavuşamadığı dönemlerde çekilen sancıların, yaşlılık döneminde de kalıcı bir miras olarak sanatçıların omuzlarında taşındığını gösteren somut bir gösterge olarak kayıtlara geçmektedir.
Geçmiş Dönem İdealleri ve Maddi Beklentilerden Uzak Meslek Anlayışı
Mesleğe ilk başladıkları tarihi dönemlerdeki sanat iklimini ve o dönemki oyuncu kuşağının ortak vizyonunu anlatan deneyimli aktör, kendilerinin hiçbir zaman meşhur olalım veya çok büyük paralar kazanalım gibi hırslarla yola çıkmadıklarını ifade etmiştir. Kendi dönemindeki sanatçıların en büyük motivasyon kaynağının nitelikli eserler üretmek, tiyatro salonlarını dolduran izleyicilere entelektüel bir değer katmak ve sanatı Anadolu’nun her köşesine ulaştırmak olduğunu aktarmıştır. Zaman içerisinde yürüttükleri bu onurlu mücadelenin doğal bir sonucu olarak hem halkın büyük sevgisini kazanıp tanındıklarını hem de hayatlarını idame ettirecek kadar paralar kazandıklarını da sözlerine eklemiştir. Ancak bu kazancın hiçbir zaman bir zenginlik veya sermaye birikimi boyutuna ulaşmadığını, sadece onurlu bir yaşam sürmeye yetecek düzeyde kaldığını da açık yüreklilikle belirtmiştir.
Son tahlilde, bu çarpıcı magazin röportajı ve usta oyuncunun samimi haykırışı, Türkiye’de sanatçı olmanın, özellikle de tiyatro gibi zorlu bir alanda ömür tüketmenin getirdiği sosyo-ekonomik gerçeklikleri bir kez daha tartışmaya açmaktadır. Fiziki ve maddi tüm zorluklara rağmen sahne hürriyetini ve tiyatro yapma arzusunu kaybetmeyen Cihat Tamer’in bu asil duruşu, sanatın sadece para için yapılan bir iş değil, bir yaşam biçimi olduğunu kanıtlamaktadır.
Kültür dünyasının emektarlarına hak ettikleri değerin sadece alkışlarla değil, somut yaşam güvenceleriyle de verilmesi, demokratik ve uygar bir toplum olmanın en birincil koşuludur. Sahne ışıkları altında geçen 65 yılın ardından yükselen bu bilge ses, geleceğin sinema ve tiyatro politikalarının şekillenmesinde kulak ardı edilmemesi gereken tarihi bir uyarı niteliğindedir.
