İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak haberi yeni haftanın ilk iki gününde Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ) tarafından yürütülecek bakım ve altyapı çalışmalarıyla Avrupa Yakası sakinlerini doğrudan etkileyecek. Belirli mahalle ve sokaklarda enerji akışı geçici olarak duracak. Kesinti süreleri çalışmanın niteliğine göre değişecek ve bazı noktalarda 9 saate kadar uzayabilecek. İlçelerin bütünü aynı anda karanlıkta kalmayacak yalnızca seçilmiş cadde ve sokaklar etkilenecek.
Vatandaşların adres bazlı saatleri resmi duyuru kanallarından teyit etmesi gerekecek. Yazının ilerleyen bölümlerinde teknik gerekçeler günlük yaşam üzerindeki yansımalar alınacak önlemler ve altyapının geleceği usta bir bakışla ele alınacak. Bu teknik programın arkasındaki zorunlulukları kavramak için bakım süreçlerinin ayrıntılarına geçmek yerinde olur.
Bakım Programının Teknik Zorunlulukları
Şebekenin yaşlanan hatları kış öncesi yenilenmeden bırakılırsa arıza riski katlanır. Trafoların periyodik bakımı yapılmazsa aşırı yüklenme sırasında yangın tehlikesi doğar. Yeni abone bağlantıları mevcut kapasiteyi zorladığı için hatlar güçlendirilmek zorundadır. İş sağlığı ve güvenliği kuralları ekiplerin enerjisiz ortamda çalışmasını şart koşar. Bu nedenle planlı kesinti kaçınılmaz hale gelir. Uzmanlar altyapı yatırımlarının ertelenmesinin daha büyük kesintilere yol açacağını vurgular.
Eski kabloların yer altına alınması süreci hızlandırılmazsa yağmur sonrası arızalar artar. Kentin hızla büyüyen nüfusu mevcut şebekeyi zorlamaktadır. enerji kesintisi yaşanmadan önce yapılan bu müdahaleler uzun vadede kesintisiz hizmeti hedefler. Dağıtım şirketleri yatırım bütçelerini bu tür programlara ayırmaktadır. Çalışmaların gece yerine gündüz yapılması ekiplerin görünürlüğünü artırır. Böylece kaza riski düşer.
Bazı mahallelerde 9 saatlik süre trafonun komple sökülüp takılmasından kaynaklanır. İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak gerçeği bu kapsamlı yenilemenin sonucudur. Kısa süreli kesintiler abone bağlantısı için yeterlidir. Uzun sürenler ise kapsamlı trafo bakımı gerektirir. Vatandaşların jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı bulundurması önerilir. Soğuk zincir ürünleri bozulmasın diye buzdolabı kapağı sık açılmamalıdır.
Kentsel dönüşüm alanlarında yeni binalar ek yük getirdiği için hatlar yetersiz kalır. Bu yüzden önleyici bakım şarttır. Ekiplerin sahada geçirdiği her saat gelecekteki arızaları azaltır.
Günlük Hayata Yansıyan Aksaklıklar
Asansörler durunca yüksek katlı binalarda yaşlılar ve engelliler zorlanır. Trafik ışıklarının sönmesi kavşaklarda kargaşaya yol açabilir. Ev ofis çalışanları internet ve bilgisayarlarını kaybeder. Marketlerde kasalar çalışmayınca kuyruklar uzar. Öğrenciler ödevlerini tamamlayamaz. Hastaneler yedek jeneratörle idare eder ama evdeki solunum cihazı kullanıcıları risk altındadır.
Küçük esnaf soğutucularındaki ürünleri kurtarmak için buz kalıpları hazırlar. planlı kesinti saatlerinde nakit bulundurmak pos cihazlarının durması durumunda işe yarar. Aileler akşam yemeğini önceden pişirir. Çocuklar ev ödevlerini gün ışığında bitirmeye çalışır. Komşular birbirine fener ve powerbank paylaşır. Bu dayanışma mega kentin insani yüzünü gösterir.
İş yerlerinde üretim bantları durunca günlük ciro düşer. İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak durumu özellikle gıda sektöründe fire oranını yükseltir. Fırıncılar hamurlarını erken hazırlar. Eczaneler soğuk muhafaza ilaçlarını buzluklara taşır. Berberler randevuları kaydırır. Bu ekonomik dalgalanma kısa sürse de birikimli etki yaratır.
Okullarda akıllı tahta kullanılamaz hale gelir. Veliler çocuklarını erken alır. Belediyeler park ve bahçe sulamasını erteler. Toplu taşıma duraklarındaki aydınlatma söner. Güvenlik kameraları yedek bataryaya geçer.
Evdeki dondurulmuş gıdalar çözülmesin diye kapaklar kapalı tutulur. güç kaybı sırasında prizlere bağlı cihazlar ani voltajdan zarar görebilir. Bu yüzden fişler çekilir. Uyku apnesi cihazı olanlar yedek batarya kontrolü yapar.
Sektör temsilcileri bu tür programların kış aylarında daha sık arızayı önlediğini belirtir. Alınacak en pratik önlem evde en az 4 saat yetecek powerbank ve el feneri bulundurmaktır. Bir diğer faydalı adım ise komşu iletişim zinciri kurmaktır. Böylece yalnız yaşayanlar haberdar edilir.
Vatandaşların Alabileceği Somut Tedbirler
Önce resmi sorgulama ekranından sokak ismi girilerek saat teyit edilir. Buzdolabı ve dondurucu mümkün olduğunca kapalı tutulur. Telefonlar ve tabletler tam şarj edilir. Nakit para bulundurulur. İlaçlar oda sıcaklığında saklanabilecek şekilde ayrılır. Evdeki yaşlılar için yedek oksijen tüpü kontrol edilir.
Jeneratör kullanacaklar egzoz gazını içeri vermemeye dikkat eder. elektrik durması sırasında merdivenleri kullanmak asansör beklemekten güvenlidir. Çocuklara karanlıkta panik yapmamaları öğretilir. Evcil hayvanların mama ve suyu önceden konulur. Pencereler açılarak doğal ışık alınır.
İş yerleri kritik cihazlarını ups cihazına bağlar. İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak sürecinde personel vardiyası kaydırılabilir. Müşterilere sms ile bilgi verilir. Soğuk hava deposu olanlar kapı fitillerini kontrol eder. Bu küçük adımlar büyük zararları önler.
Aileler birlikte masa oyunu ya da kitap okuma planı yapar. Böylece kesinti eğlenceye dönüşür. Komşular ortak yemek hazırlar. Bu sosyal bağ güçlenir.
Belediyeler geçici aydınlatma direği dikmeyi değerlendirebilir. enerji yoksunluğu yaşanan sokaklarda güvenlik görevlisi sayısı artırılabilir. Vatandaşlar kendi balkonlarına solar lamba asabilir. Bu bireysel çözümler kolektif rahatlık sağlar.
Uzmanlar kış gelmeden yapılan bu yatırımların arıza sayısını yüzde 30’a varan oranda düşürebileceğini hesaplar. Altyapı yenilenmezse her yağmurda daha uzun kesintiler kaçınılmaz olur. Kent plancıları yeni yerleşimlerde yer altı hat zorunluluğu getirmelidir.
Altyapının Geleceği ve Sürdürülebilir Çözümler
Mega kentin elektrik talebi her yıl artmaktadır. Eski havai hatlar yer altına alınmalıdır. Akıllı şebeke sistemleri arızayı önceden haber verir. Güneş enerjisi destekli mahalleler kesinti süresini kısaltır. Dağıtım şirketleri yatırım takvimini şeffaf paylaşmalıdır.
Vatandaşlar tasarruf alışkanlığı kazanırsa şebeke rahatlar. şebeke bakımı sonrası voltaj dalgalanması azalır. Evlerde led aydınlatmaya geçiş tüketimi düşürür. İş yerleri mesai saatlerini esnetebilir. Bu uyum toplumsal maliyeti azaltır.
Kamuoyu bilinçlenirse planlı çalışmalara tepki yerine destek gelir. İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak gerçeği aslında gelecekteki konforun bedelidir. Yenilenen hatlar daha az kayıp yaşatır. Trafoların ömrü uzar. Kent daha dirençli hale gelir.
Yerel yönetimler afet çantasına el feneri ve powerbank eklemeyi teşvik etmelidir. İstanbul’un 24 ilçesi elektriksiz kalacak dönemlerinde mahalle muhtarları bilgilendirme toplantısı düzenleyebilir. Böylece kimse habersiz kalmaz.
Uzun vadede yenilenebilir enerji entegrasyonu kesinti sıklığını düşürür. planlı kesinti yerine sürekli izleme sistemleri devreye girer. Vatandaşlar mobil uygulama ile anlık durum görür. Bu dijital dönüşüm güveni artırır.
Sonuç olarak kısa süreli rahatsızlık uzun süreli istikrar getirir. Herkesin üzerine düşeni yapmasıyla mega kent karanlığa teslim olmaz. Hazırlıklı olmak en büyük güvencedir.
