Dünya Haberleri

Netanyahu’dan Lübnan’a Müzakere Teklifi

Yüzlerce sivilin hayatını kaybettiği yoğun saldırıların gölgesinde Netanyahu'nun Lübnan'a uzattığı müzakere eli, bölgede ne anlam taşıyor?

İsrail ile Lübnan arasındaki silahlı çatışma, yıllar içinde öylesine derin bir kriz zeminine oturmuştur ki herhangi bir diplomatik girişim, kaçınılmaz biçimde hem şüpheyle hem de belirli bir umutla karşılanmaktadır. Bölgedeki dengelerin bu denli kırılgan olduğu bir dönemde, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun güvenlik kabinesine Beyrut yönetimiyle doğrudan müzakere başlatması talimatını verdiğini açıklaması, dünya kamuoyunun gündemine aniden ve ağır bir şekilde düştü. Lübnan topraklarına yönelik hava ve kara harekâtlarının sürdüğü, yüzlerce sivilin hayatını kaybettiği gerilimli bir süreçte gelen bu açıklama, pek çok soru işaretini de beraberinde getirdi. “Tüm güncel haberler makalenin sonunda verilmiştir.”

Netanyahu, yaptığı açıklamada bu kararı tek taraflı bir inisiyatif olarak değil, Beyrut yönetiminin süregelen talepleri doğrultusunda atılmış bir adım olarak tanımladı. İsrail Başbakanı, Lübnan’ın İsrail ile doğrudan müzakere açılması yönündeki tekrarlanan çağrılarına dikkat çekerek toplantı yapan güvenlik kabinesine bu doğrultuda talimat verdiğini belirtti. Açıklamanın zamanlaması, ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail’i de kapsayan geçici iki haftalık ateşkesin hemen ardına denk gelmesi bakımından son derece dikkat çekicidir. Bölgesel gerilim bu denli tırmandığı bir dönemde müzakere çağrısının gündeme gelmesi, pek çok analist tarafından stratejik bir hamle olarak değerlendirilmektedir. Netanyahu’nun açıklaması ilk olarak ABD’li gazeteci Barak Ravid tarafından kamuoyuna duyurulmuş, ardından kısa sürede uluslararası basında geniş yankı uyandırmıştır.

Müzakerenin İki Temel Ekseni

Planlanan müzakerelerin iki ana eksende şekilleneceği kamuoyuyla paylaşıldı. Bunlardan birincisi, İran destekli Hizbullah’ın silahsızlandırılması meselesi; ikincisi ise İsrail ile Lübnan arasında “barışçıl ilişkilerin” tesisi hedefidir. Netanyahu, Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın daha önce Beyrut’un silahsızlandırılması yönünde yaptığı çağrıyı olumlu karşıladıklarını vurgulayarak bu tutumu resmi açıklamasına da dahil etti. Lübnan tarafının silahsızlandırma meselesini gündemine alması, bir ölçüde Hizbullah ile Beyrut hükümeti arasındaki gerilimin de bir yansıması olarak yorumlanabilir. Zira Lübnan’ın parçalanmış siyasi yapısı içinde Hizbullah, hem bir milis güç hem de siyasi bir aktör olarak var olmayı sürdürmektedir. Bu çift kimlik, müzakere masasında gerçekleştirilebilecek adımların sınırlarını da doğrudan belirleyecek niteliktedir. ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un da söz konusu süreçte Netanyahu ile görüştüğü ve Lübnan’a yönelik saldırıların azaltılması ile diplomatik kanallara alan açılması çağrısında bulunduğu bilinmektedir.

Müzakere girişimiyle eş zamanlı olarak sahnelenen askeri tablo ise son derece ağırdı. İsrail ordusu, 8 Nisan 2026 Çarşamba günü başkent Beyrut ile Lübnan’ın doğu ve güney kesimlerine herhangi bir ön uyarıda bulunmaksızın eş zamanlı yaklaşık yüz hava saldırısı düzenledi. Yalnızca on dakika içinde gerçekleştiği bildirilen bu saldırı dalgası, Beyrut’un güney banliyöleri, Bekaa Vadisi’nin doğusu ve ülkenin güneyini hedef aldı. Lübnan Sivil Savunma Müdürlüğü’nün ilk açıklamalarına göre en az 254 kişi bu saldırılarda hayatını kaybederken, Lübnan Sağlık Bakanlığı açıkladığı son rakamlarda ölü sayısının 303’e, yaralı sayısının ise bin 150’ye ulaştığını duyurdu. 2 Mart’ta başlayan İsrail harekâtının bugüne dek en yoğun saldırı dalgası olarak tarihe geçen bu bombardıman, Beyrut başta olmak üzere tüm ülkede derin bir şok yarattı.

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, saldırıların hemen ardından 9 Nisan 2026 Perşembe gününü ulusal yas günü ilan etti. Resmi açıklamada, devlet kurumlarının ve belediye binalarının kapalı tutulacağı, bayrakların yarıya indirileceği ve televizyon yayınlarının yas havasına göre düzenleneceği belirtildi. Selam, uluslararası toplumu saldırıların durdurulması için mevcut tüm araçları seferber etmeye davet ederek Arap ülkeleri ve uluslararası çevrelerle yoğun temas trafiği içine girdi. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ise sert bir dille açıklama yaparak İsrail’i, son on beş ay içinde defalarca ateşkes taahhütlerini çiğnemekle suçladı ve uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı.

Uluslararası Kamuoyunun Tepkileri

Dünya kamuoyunun İsrail’in bu saldırılarına verdiği tepkiler geniş bir yelpazeye yayıldı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Lübnan Cumhurbaşkanı Avn ve Başbakan Selam ile gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinin ardından sivillerin hayatını kaybetmesine yol açan saldırıları en güçlü biçimde kınadığını açıkladı. Macron, aynı zamanda söz konusu saldırıların ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesi doğrudan tehdit ettiğini vurgulayarak Lübnan’ın bu ateşkesin kapsamına dahil edilmesi gerektiği çağrısında bulundu. Fransa, Lübnan makamlarının ülkenin egemenliğini koruma çabalarını ve Hizbullah’ı silahsızlandırma planını desteklemeye kararlı olduğunu da yineledi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İsrailli mevkidaşı Gideon Saar ile yaptığı telefon görüşmesinde, Tel Aviv’in askeri eylemlerini meşru müdafaa için zorunlu olanla sınırlandırması gerektiğini dile getirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise saldırıları en sert ifadelerle kınayan yazılı açıklamasında, İsrail’in Lübnan işgalini sona erdirmesi ve sivillerin korunması için uluslararası toplumun derhal harekete geçmesi gerektiğini vurguladı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı da İsrail’in bu saldırılarını BM Şartı ile uluslararası insancıl hukukun açık bir ihlali olarak nitelendirerek kınadı. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Lübnan’a düzenlenen saldırıların yeni ilan edilen ateşkesi de çiğnediğini belirterek İsrail’i hem uluslararası hukuku hem de diplomatik süreci baltalamakla itham etti. Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt ise Lübnan Cumhurbaşkanı Avn ile gerçekleştirdiği görüşmede, örgütün Lübnan halkıyla tam dayanışma içinde olduğunu ifade etti. BM İnsan Hakları ekipleri de sahada kapsamlı bir çalışma yürütüyor; ekipler, bazı saldırıların yoğun nüfus barındıran alanlarda gerçekleştiğini ve hukuki sorumluluk tespiti için bağımsız soruşturma başlatılması gerektiğini kamuoyuyla paylaştı.

Tüm bu uluslararası tepkilerin arka planında, çok katmanlı ve girift bir ateşkes kriziyle de boğuşulduğu görülmektedir. ABD ile İran arasında sağlanan ve Türkiye, Çin gibi küresel aktörlerin de takip ettiği iki haftalık geçici ateşkesin Lübnan’ı kapsayıp kapsamadığı konusunda derin bir çelişki yaşandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin Lübnan dahil tüm cephelerde anlık olarak yürürlüğe girdiğini açıkladı ve her iki tarafın heyetlerini 10 Nisan 2026 Cuma günü İslamabad’a davet etti. Ancak ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İsrail’in Lübnan’a yönelik harekâtının ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin kapsamında olmadığını açıkça ifade etti.

İran cephesinden de son derece gerilimli açıklamalar geldi. Üst düzey bir İranlı güvenlik yetkilisi, İsrail’in Lübnan’a saldırılarını durdurmadığı takdirde İslamabad’da planlanan ABD ile görüşmelerin gerçekleşmeyeceğini açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Said Hatibzade ise İran’ın ateşkes ihlallerine karşılık vermenin eşiğinde olduğunu, ancak Pakistan’ın araya girmesiyle ABD’nin İsrail’i kontrol altına alacağı mesajının iletildiğini açıkladı. İran Devrim Muhafızları Ordusu da yaptığı sert açıklamada, Lübnan’a yönelik saldırılar devam ederse bölgedeki aktörlere karşılık verileceğini tehdit olarak dile getirdi. Hizbullah ise ateşkese uyduğunu ancak İsrail’in ihlallerine yanıt olarak 9 Nisan 2026 sabahı İsrail’in kuzeyindeki Manara yerleşimine roket saldırısı düzenlediğini açıkladı.

Netanyahu’nun ilan ettiği müzakere kararının bir gün ardından açıklamaları daha da karmaşık bir boyut kazandı. İsrail Başbakanı, Lübnan sınırı yakınlarındaki yerleşimcilere hitaben yaptığı video konuşmada Lübnan’da ateşkes olmadığını ve Hizbullah’a büyük güçle vurmayı güvenliği yeniden tesis edene kadar sürdüreceklerini dile getirdi. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar da ABD-İran ateşkesinin Lübnan’ı kapsamadığını öne sürerek saldırıların devam edeceğini teyit etti. Bu açıklamalar, müzakere ilanıyla birlikte saldırıların da sürmesi nedeniyle uluslararası kamuoyunda derin bir çelişki ve güvensizlik ortamı yarattı.

Müzakere Sürecine İlişkin Üç Kritik Değerlendirme

Orta Doğu uzmanları, bu diplomatik girişimi üç temel açıdan değerlendirmektedir. İlk olarak, tarihsel perspektif son derece önemlidir. İki ülke arasındaki doğrudan ikili müzakere, onlarca yıldan beri arabulucuya dayanan dolaylı görüşme kanallarından köklü bir kopuşu simgeleyecektir; bu nedenle diplomatik açıdan gerçekten tarihî bir eşiği temsil etmektedir. İkinci olarak, Hizbullah faktörü sürecin önündeki en büyük engeldir. Silahsızlandırma talebini reddeden, hem milis hem de siyasi yapısını koruyan Hizbullah, müzakerenin herhangi bir çerçevesine doğrudan ya da dolaylı itiraz gösterecektir. Üçüncü ve belki de en belirleyici olan husus ise İran’ın konumudur. Hizbullah’ı bölgesel nüfuzunun temel direklerinden biri olarak gören Tahran, Lübnan’daki herhangi bir silahsızlandırma sürecine başından itibaren karşı çıkacaktır. Dolayısıyla müzakere ilanının somut bir sürece evrilmesi, tüm bu aktörlerin eş zamanlı ikna edilmesini gerektirmekte olup bu durum süreci son derece zorlu kılmaktadır.

Öte yandan müzakere görüşmelerinin ABD’de yapılması planlanmaktadır. Söz konusu görüşmelerin önümüzdeki hafta içinde gerçekleşeceği ABD basını tarafından aktarıldı. Sürecin üç ek boyutu da özellikle dikkat çekmektedir. Birincisi, Litani Nehri üzerindeki köprülerin çoğunun İsrail saldırılarıyla kullanılamaz hale getirilmiş olması, Güney Lübnan’ı fiilen izole etmekte ve olası bir müzakere zeminini baltalamaktadır. İkincisi, 2 Mart’tan bu yana süren çatışmalarda Lübnan genelinde toplam bin 888 kişinin hayatını kaybettiği ve 6 bin 92 kişinin yaralandığı resmî kaynaklarca teyit edilmiştir. Bu tablo, insani krizin boyutlarını gözler önüne sermekte ve bölgede kalıcı bir çözüme duyulan ihtiyacı gün geçtikçe daha yakıcı hale getirmektedir. Üçüncüsü ise Netanyahu hakkında İsrail basınında dolaşan iddialar; bazı yayın organları başbakanın olası mahkûmiyet kaygılarıyla savaşı uzattığı iddiasını gündeme taşırken bu durum müzakere sürecinin iç siyasi dinamiklerle de iç içe geçtiğine işaret etmektedir.

Tüm bu tablo, İsrail ile Lübnan arasındaki çatışmanın yalnızca ikili bir kriz olmadığını; büyük güçlerin hesapları, bölgesel denge arayışları ve insani acil durumların iç içe geçtiği çok katmanlı bir kriz olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Netanyahu’nun müzakere talimatının somut bir barış sürecine dönüşmesi için tarafların yalnızca masaya oturması değil, ortak bir zemin inşa etmek için gerçek bir irade sergilemesi gerekmektedir. Bu iradenin varlığı ya da yokluğu, önümüzdeki kritik günlerde çok daha net biçimde ortaya çıkacaktır.

Bu tarz konular ile ilgili daha fazla bilgi edinmek için Dünya Haberleri tıklayınız.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu