
Kültür ve sanat dünyası, yöresel ezgilere ömrünü adamış çok değerli bir ustayı daha ebediyete uğurlamanın derin üzüntüsünü yaşıyor. Mardin ilinin Derik ilçesinde sabah saatlerinde geçirdiği kalp krizi sonucu hastaneye kaldırılan Necmettin Ay, doktorların tüm çabalarına rağmen kurtarılamayarak 74 yaşında aramızdan ayrıldı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde Necmedine Deriki lakabıyla tanınan ve sevilen sanatçı, hem seslendirdiği unutulmaz eserlerle hem de yetiştirdiği kültürel mirasla geniş kitlelerin gönlünde taht kurmuştu.
Cevizpınar Mahallesi sınırlarındaki aile kabristanında gözyaşları arasında toprağa verilen halk müziği sanatçısı için bölge halkı ve sivil toplum temsilcileri taziye mesajları yayımladı. Bu kapsamlı yazımızda sırasıyla usta sanatçının hastaneye kaldırılış sürecini, yöre kültürüne kattığı eşsiz değerleri, sivil toplum kuruluşları ile yakın dostlarının duygusal vedalarını ve dengbejlik geleneğinin toplumsal hafızadaki yerini detaylıca ele alacağız.
Mardin Derik İlçesinde Yaşanan Ani Kayıp ve Hastane Süreci
Sabah saatlerinde Mardin ilinin Derik ilçesine bağlı Cevizpınar Mahallesi sınırları içerisinde aniden rahatsızlanan usta sanatçı, çevredeki yakınlarının ve sağlık ekiplerinin hızlı müdahalesiyle hastaneye ulaştırıldı. Yapılan ilk tetkiklerde kalp krizi geçirdiği belirlenen 74 yaşındaki değerli müzisyen, acil müdahale odasında tedavi altına alındı. Derik Devlet Hastanesi bünyesinde gerçekleştirilen ilk tıbbi müdahalelerin ardından durumunun ciddiyeti göz önünde bulundurularak Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi birimine sevk edildi. Ancak uzman doktorların yoğun çabalarına ve uygulanan tüm tıbbi prosedürlere rağmen usta sanatçının kalbi bu ağır krize daha fazla direnemedi.
Hastanedeki resmi işlemlerin tamamlanmasının ardından naaşı ailesine teslim edilen sanatçı, doğup büyüdüğü topraklarda son yolculuğuna uğurlanmak üzere tekrar Derik ilçesine getirildi. Yıllar boyunca çıkardığı kasetler ve kendine has yorumuyla seslendirdiği eserlerle milyonların kalbine dokunan Necmettin Ay, yöre halkının yoğun katılımıyla düzenlenen cenaze töreninde dualarla anıldı. Cevizpınar Mahallesi bölgesindeki aile kabristanında gerçekleştirilen defin işlemine sanatçının ailesi, akrabaları, sanatçı dostları ve çok sayıda vatandaş katılarak gözyaşları döktü.
Yöre halkı, sadece başarılı bir ses sanatçısını değil, aynı zamanda bölgenin sözlü tarihini ve kültürel hafızasını yaşatan canlı bir çınarı kaybetmenin derin kederini yaşadı. Cenaze töreninde bir araya gelen sevenleri, sanatçının mütevazı kişiliğini ve insan sevgisini dile getirerek ailesine sabır dileklerinde bulundu. Bir sonraki bölümde, bu büyük kaybın ardından sivil toplum temsilcilerinin ve sanatçıyla aynı kurumda omuz omuza çalışmış mesai arkadaşlarının paylaştığı duygu yüklü mesajları inceleyeceğiz.
Sivil Toplum Temsilcileri ve Dostlarının Duygusal Veda Mesajları
Usta sanatçının vefat haberinin duyulmasının ardından bölgedeki kültür ve dayanışma dernekleri ile sanatçıyı yakından tanıyan dostları arka arkaya taziye açıklamaları yayımladı. Derik Mazıdağı Kültür ve Dayanışma Derneği Başkanı Mustafa Eriten, yaptığı açıklamada yöresel sanatçı kimliğiyle tanınan ismin Kürtçe müziğe çok büyük hizmetlerde bulunduğunu vurguladı. Eriten, bölgede Necmedine Deriki adıyla bilinen 74 yaşındaki ustanın kalp krizi nedeniyle aralarından ayrılmasının tüm Derik halkını derin bir mateme boğduğunu ifade etti. Dernek başkanı, merhuma rahmet dilerken tüm bölge halkına ve sanat camiasına başsağlığı temennisinde bulundu.
Sanatçının yalnızca sahne performanslarıyla değil, çalışma hayatındaki beyefendi kişiliğiyle de çevresinde derin izler bıraktığı yakın dostlarının anlatımlarıyla bir kez daha ortaya çıktı. Diyarbakır ilinde üniversitenin Yurtlar Kurumu bünyesinde Necmettin Ay ile birlikte görev yaptığını belirten mesai arkadaşı Mehmet Perinçek, usta sanatçıyı duygu dolu sözlerle anlattı. Perinçek, onun bölgenin en kıymetli müzisyeni ve ustası olduğunu hatırlatarak çok güzel saz çaldığını ve çevresindeki herkes tarafından son derece sevilen bir insan olduğunu dile getirdi.
Yaşanan bu ani kaybın Derik ilçesini adeta yasa boğduğunu belirten Perinçek, bu vefatın tüm bölge kültürü için telafisi zor bir boşluk yarattığını sözlerine ekledi. Dostlarının ve hemşehrilerinin paylaştığı bu samimi hatıralar, sanatçının insan ilişkilerindeki zarafetini ve toplumsal saygınlığını gözler önüne serdi. Şimdi ise usta ismin icra ettiği dengbejlik geleneğinin bölge kültüründeki yerini, bu sanat dalının korunması için alınması gereken önlemleri ve müzikal mirasının gelecek kuşaklara aktarımını ele alacağız.
Dengbejlik Geleneğinin Kültürel Mirası ve Gelecek Kuşaklara Aktarımı
Mezopotamya ve Anadolu coğrafyasının en köklü sözlü edebiyat ve müzik geleneklerinden biri olan dengbejlik, yüzyıllar boyunca toplumsal olayları, aşkları, acıları ve kahramanlık hikayelerini günümüze taşıyan bir hafıza görevi üstlendi. Herhangi bir yazılı nota veya modern enstrüman desteğine ihtiyaç duymadan tamamen insan sesinin gücüne ve anlatım derinliğine dayanan bu sanat, icracılarından olağanüstü bir hafıza ve duygusal aktarım yeteneği bekler.
Bu geleneğin en önemli temsilcilerinden biri olan usta dengbej, kendine özgü gırtlak yapısı ve saz hakimiyetiyle yöresel ezgileri orijinal dokusunu bozmadan geniş kitlelere ulaştırmayı başardı. Onun seslendirdiği eserler, yalnızca birer müzik parçası olmanın ötesinde bölgenin sosyolojik yapısını ve tarihsel yaşanmışlıklarını yansıtan birer belge niteliği taşıyor.
Kültür ve müzik araştırmacıları, böylesine değerli halk müziği sanatçısı isimlerin kaybının ardından yerel müzik arşivlerinin dijitalleştirilmesinin hayati bir önem taşıdığını vurguluyor. Sektörel etkilere bakıldığında, geleneksel halk müziği ve dengbejlik icralarının dijital müzik platformlarında daha görünür kılınması, genç nesillerin kendi kökleriyle bağ kurmasını sağlıyor. Kültürel mirasın korunması adına yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve kültür derneklerinin usta sanatçıların eski kaset kayıtlarını yüksek ses kalitesiyle restore ederek kamuoyu erişimine açması büyük fayda sağlıyor. Genç müzisyenlerin ise bu otantik ezgileri çağdaş düzenlemelerle harmanlarken, eserlerin özündeki makam yapısını ve hikayesini korumaya özen göstermesi gerekiyor.
Geleneksel sanat dallarının yaşatılması, yalnızca geçmişe duyulan bir özlemin ifadesi değil, aynı zamanda toplumsal kimliğin ve kültürel zenginliğin geleceğe taşınması anlamına gelir. Ustaların hayattayken kayıt altına alınan röportajları ve canlı icra görüntüleri, müzikoloji alanında çalışma yapan akademisyenler için eşsiz birer başvuru kaynağı oluşturuyor. Bu değerli arşivlerin eğitim kurumlarında öğrencilere tanıtılması, sözlü kültür geleneğinin kesintiye uğramadan devam etmesine zemin hazırlıyor. Bir sonraki bölümde, 74 yıllık ömrüne sığdırdığı sanat yolculuğunda Necmedine Deriki isminin nasıl bir ekol haline geldiğini ve dinleyicileriyle kurduğu sarsılmaz bağı inceleyeceğiz.
Yarım Asrı Aşan Sanat Yolculuğu ve Dinleyicilerle Kurulan Gönül Bağı
Sanat yaşamı boyunca şöhret veya maddi beklentilerden uzak durarak tamamen müziğin saf duygusuna odaklanan usta isim, yarım asrı aşan sanat yolculuğunda dinleyicileriyle sarsılmaz bir gönül bağı kurdu.
Teknoloji imkanlarının oldukça kısıtlı olduğu dönemlerde kaydettiği kasetler, evlerden kahvehanelere, uzun yolculuklardan köy meydanlarına kadar her ortamda büyük bir ilgiyle dinlendi. Dinleyicileri onun sesinde kendi hayat hikayelerini, memleket özlemlerini ve toplumsal duygularını bulurken, sanatçı da her icrasında bu samimiyeti korumaya büyük özen gösterdi.
Mütevazı yaşam tarzını ömrünün son gününe kadar sürdüren bölge ozanı, hem devlet kurumundaki çalışma disipliniyle hem de sanatçı kimliğiyle çevresindeki gençlere her zaman örnek oldu.
Sazının tellerinden dökülen nağmelerle insanların en hüzünlü anlarında teselli kaynağı, en mutlu günlerinde ise coşku ortağı olmayı başardı. Yörede Necmettin Ay denildiğinde akla ilk olarak gelen o içten tebessüm ve vakur duruş, onu tanıyan herkesin hafızasında silinmez bir iz bıraktı.
Usta sanatçının ardından bırakmış olduğu bu zengin müzikal külliyat, bölge kültürünün en kıymetli hazinelerinden biri olarak varlığını sürdürmeye devam edecek. Eserleri dinlendikçe ve hikayeleri yeni nesillere anlatıldıkça, onun sanata adadığı ömrü ve kültürel mirası daima canlı kalacak. Kültür ve sanat dünyasındaki son gelişmeleri ve değerli isimlerin hayat hikayelerini yakından takip etmek için güncel haberlerimizi incelemeye devam edebilirsiniz.









