Orta Vadeli Program 6 Eylül 2026 Pazar günü saat 14.00 te açıklanacak ve 2027 2029 dönemini kapsayacak. Ekonomi yönetimi üç yıllık enflasyon büyüme işsizlik ve cari denge hedeflerini bu metinde toplayacak. Piyasa sohbetlerinde önceki enflasyon hedefinin yüzde 16 bandında tutulduğu buna karşılık yıllık oranın yüzde 31,51 e geldiği konuşuluyor. Cari açıkta 20 milyar dolarlık hedefin 50 milyar dolara çıktığı da aynı tartışmanın parçasıdır.
Bu üç yıllık plan kredi ve kur beklentisini de bağlar. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bir haftalık repo ihalesine yeniden başlayınca fonlama 300 baz puan geriledi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) serbest fonlara yoğunlaşma sınırı getirdi. Amerikan Merkez Bankası (Fed) tarafında Kevin Warsh enflasyonun yüzde 2 ye yeterince yaklaşmadığını söyledi. İlk bölümün ardından sapma tablosu faiz hattı fon düzeni küresel rüzgâr ve hane tedbirleri ele alınacaktır.
Eski hedefler neden yeni metnin gölgesinde duruyor?
Hedef sapması programın inandırıcılığını ilk cümleden test eder. Enflasyonda yüzde 16 bandı ile yüzde 31,51 gerçekleşme yan yana durunca okuyucu çarpanı hemen görür. Görülen çarpan yüzde 100 e yakın sapma diye anlatılıyor. Anlatılan sapma Orta Vadeli Program güvenini zedeler. Zedelenen güven yeni rakamı daha sert okutur. Sert okunan rakam kur ve tahvil faizini anında fiyatlar. Fiyatlanan bekleyiş pazar öğleden sonrasını şimdiden gerer.
Aylık enflasyon yüzde 1,84 ile bir önceki yüzde 1,79 un biraz üstünde geldi. Yıllık oran yüzde 31,76 dan yüzde 31,51 e sınırlı geriledi. Sınırlı gerileme düşüş iddiasını zayıf bırakır. Zayıf iddia gıda ve nakliye kalemindeki dizel zammıyla çarpışır. Dizelde 7,5 liralık artışın nakliyeyi ve raftaki fiyatı iteceği konuşuluyor. İten fiyat yeni hedefin daha temkinli yazılmasını ister. İstenen temkin piyasa için yüksek rakam demektir.
Cari denge tahmini 20 milyar dolarlık hedefi 50 milyar dolarlık gerçekleşmeyle karşı karşıya bırakır. Karşılaşma dış finansman ihtiyacını büyütür. Büyüyen ihtiyaç kuru hassas tutar. Hassas kur ithal girdiye zam taşır. Taşınan zam enflasyon hedefini ikinci kez zorlar. Zorlanan hedef büyüme patikasını da kısar. Kısan patika sanayicinin sipariş defterine yansır.
İşsizlikte hedef ve gerçekleşme birbirine daha yakın durur. Yüzde 8,4 ile yüzde 8,1 arasındaki fark diğer sapmalar kadar dramatik değildir. Dramatik olmayan fark programın tek sağlam kalesi gibi okunabilir. Okunan kale istihdamın kırılgan kaldığını gizlemez. Gizlenmeyen kırılganlık faiz inince hemen işe dönüşmez. Dönmeyen iş yeni metnin sosyal yüzünü zayıf bırakır.
Makro hedef seti inandırıcı olsun diye sapmayı açıklamak zorundadır. Açıklanmayan sapma her yeni cümleyi şüpheyle okutur. Şüpheyle okunan cümle yabancı fonu bekletir. Bekleyen fon tahvil ihalesini pahalılaştırır. Pahalı ihale Hazine faizini şişirir. Şişen faiz bütçe açığını içeriden büyütür.
Faiz indirimi krediyi ne kadar ve ne zaman indirir
Repo ihalesinin dönüşü fonlama maliyetini 300 baz puan indirdi. İnen maliyet politika faizinin yüzde 37 de durduğu bir tabloda ortalama maliyeti aşağı çeker. Aşağı çekilen maliyet kamu bankalarının kredi faizi vaadini mümkün kılar. Mümkün vaat konut ve ticari kredide hemen aynı puanı vermez. Vermeyen fark risk primi ve vade uyumsuzluğundan doğar. Doğan fark KOBİ yi program metninden koparır.
Bir yatırım bankası eylülde faizin sabit kalacağını ekim ve aralıkta indirim geleceğini yıl sonunda yüzde 35 görüleceğini yazdı. Yazılan patika Orta Vadeli Program enflasyon hedefiyle örtüşmezse bozulur. Bozulan patika kredi müşterisinin taksit hayalini erteler. Ertelenen hayal konut stoğunu bekletir. Bekleyen stok inşaat nakit akışını keser. Kesilen akış çimento ve demir siparişini düşürür.
Kredi faizinin inmesi talebi uyandırırsa enflasyon yeniden ısınır. Isınan talep yeni programın ilk yılını bozar. Bozulan yıl TCMB yi tekrar bekletir. Bekleyen banka kamu bankası vaadini yarım bırakır. Yarım kalan vaat seçmen dilinde zam olarak okunur. Okunan zam Pazar 14.00 metnini evde konuşturur.
Fon rehberi borsayı ve küçük yatırımcıyı nasıl keser?
SPK nin serbest fonlara getirdiği yoğunlaşma sınırı portföyü dağıtmaya zorlar. Zorlanan fon sığ hissede satışa geçer. Geçen satış küçük kağıdı sert düşürür. Düşen kağıt sosyal medyada küçük yatırımcı batırıldı cümlesini büyütür. Büyüyen cümle düzenlemenin amacını gölgeler. Gölgelenen amaç aslında tek hisse riskini kısmaktır. Kısılmak istenen risk aynı anda fiyatı da kısar.
BIST 30 gibi derin kâğıtlara nakit kayması iddiası masada durur. Duran iddia büyük şirketi kazançlı çıkarabilir. Çıkan kazanç endeks ile küçük hissedarın yollarını ayırır. Ayrılan yol güven duygusunu zedeler. Zedelenen duygu para piyasası ve altın fonuna kaçışı hızlandırır. Hızlanan kaçış hisse piyasasını ikinci kez incitir.
Mart 2026 da gelen yüzde 17,5 stopaj kimi serbest fonu kavrar kimi yapıda sıfır avantajı sürer. Süren avantaj vergi arbitrajını ayakta tutar. Ayakta kalan arbitraj yatırımcıyı ürüne değil vergiye bakarak seçtirir. Seçilen ürün getiri değil net stopaj hesabıdır. Hesap değişirse aynı fon bir gecede cazibesini yitirir. Yiten cazibe yeni rehberin ikinci dalga etkisidir.
Program metni borsayı doğrudan yazmasa da faiz ve enflasyon hedefi endeksi dolaylı bağlar. Bağlanan endeks OVP günü fiyatlanır. Fiyatlanan bekleyiş fon satışını ya hızlandırır ya keser. Kesilen satış sığ hissede nefes aldırır. Aldırılan nefes düzenlemenin şokunu yumuşatır. Yumuşamayan şok 2027 hedefini daha baştan yorar.
Yoğunlaşma sınırı uzun vadede portföyü sağlıklı kılabilir. Kısa vadede ise zorunlu satış fiyatı ezer. Ezen fiyat spekülatörü cezalandırırken uzun vadeli biriktiriciyi de vurur. Vurulan biriktirici bir daha hisse fona dönmekte tereddüt eder. Tereddüt eden tasarruf mevduata kaçar. Kaçan tasarruf şirketlerin halka arz iştahını keser.
Altın ve para piyasası fonları muafiyet anlatısıyla güvenli liman diye pazarlanır. Pazarlanan liman kur şokunda işe yarar. İşe yarayan liman hisse satışını derinleştirir. Derinleşen satış OVP öncesi endeksi ayrıca gerer. Geren endeks pazar günü metni ne derse desin önce korkuyu fiyatlar. Fiyatlanan korku rakamdan bağımsızdır.
Dış rüzgâr petrol Fed ve ticaret gerilimi
Petrolün 90 doları aşması enerji faturasını şişirir. Şişen fatura cari denge tahminini ikinci kez zorlar. Zorlanan tahmin yeni programın dış açık hedefini temkinli yazdırır. Temkinli yazı büyüme rakamını da kısar. Kısan rakam sanayi cirosunu evde konuşturur. Konuşulan ciro dizel zammıyla birleşince raf fiyatı artar.
Fed tarafında eylül ortası karar günü duruyor. Warsh enflasyonda iş bitmedi derse küresel faiz yüksek kalır. Yüksek kalan faiz Türkiye nin dış borçlanma maliyetini şişirir. Şişen maliyet finansman varsayımını bozar. Bozulan varsayım kuru hassas tutar. Hassas kur her veri günü yeniden fiyatlanır.
Ticaret gerilimi tedarik zincirini kırarsa ihracatçı termin kaçırır. Kaçan termin büyümeyi soğutur. Soğuyan büyüme işsizlik hedefini yukarı iter. Yukarı itilen hedef sosyal dengeyi bozar. Bozulan denge programın siyasi ömrünü kısaltır. Kısa ömürlü program bir sonraki revizyonu erken getirir.
Hane ve işletmenin pazar öncesi sade tedbirleri
İlk tedbir büyük borcu açıklama saatine yığmamaktır. Yığılan borç 14.00 sürprizinde pahalıya kapanır. Kapanan borç ihtiyaç kredisini şişirir. Şişen kredi kart faizine kaçırır. Kaçan hane bileşik yük öder. Ödenen yük yeni hedef ne olursa olsun ev bütçesini deler.
İkinci tedbir şirkette döviz ve TL yükümlülüğü eşlemektir. Eşlenmeyen kalem kur şokunda çift vurur. Vuran şok stok ve ithal girdiyi birlikte şişirir. Şişen kalem kârı yer. Yenen kâr istihdamı keser. Kesilen istihdam yerel talebi de düşürür.
Üçüncü tedbir fon seçiminde stopaj ve yoğunlaşma kuralını okumaktır. Okunmayan kural ay sonunda sürpriz kesinti doğurur. Doğan kesinti getiri sandığını boşaltır. Boşalan sandık küçük yatırımcıyı piyasadan koparır. Kopan tasarruf mevduatta uykuya yatar. Yatan tasarruf şirketin sermaye maliyetini yükseltir.
Son söz olarak pazar günü inecek metin bir kehanet değil pusuladır. Pusula sapmayı itiraf ederse güven kısmen onarılır. İtiraf yoksa her yeni rakam şüpheyle okunur. Şüpheyle okunan rakam kuru ve faizi metinden bağımsız gerer. Geren piyasa haneyi gişede ve rafta yorar. Yorulan hane üç yıllık tabloyu değil bu ayki fişi hatırlar.
