Banka ile faiz makası konusu Finansal Kurumlar Birliği Başkanı Ali Emre Ballı’nın açıklamalarıyla gündeme geldi. Banka kredi faizleri ile faktoring maliyetleri arasındaki fark belirgin biçimde kapandı. Bazı faktoring şirketleri bankaların sunduğu oranların altında finansman sağlıyor. Alt başlıklarda maliyetlerin yakınlaşması, karar alma hızı, sektörün büyüme rakamları ve takipteki alacaklar ele alınıyor. Bu çerçevede ilk olarak makasın kapanmasına geçiliyor.
Faiz makasının kapanması hangi dengeleri değiştirdi?
Bir dönem yüksek maliyetli olduğu için bankaların gerisinde tutulan faktoringde dengeler değişiyor. Banka kredileri ile faktoring finansman maliyetleri arasındaki makas son dönemde belirgin biçimde kapandı. Orta risk grubundaki işlemlerde faktoring oranları yüzde 45-55 bandında seyrediyor. Hatta bankaların 3 puan altında finansman sağlayan şirketler de bulunuyor. Bu gelişme rekabetin arttığını gösteriyor.
Finansal Kurumlar Birliği Başkanı Ali Emre Ballı bazı faktoring şirketlerinin bankaların sunduğu oranların altında finansman sağladığını doğruladı. Banka ile faktoring arasındaki faiz makasının bu ölçüde daralmasının sık görülen bir gelişme olmadığını belirtti. Rekabet nedeniyle şirketler kendi kâr marjlarını da daraltabiliyor. FKB üyesi şirketlerin kaynak maliyetleri farklılaşıyor. Şirketler banka kaynaklarının yanı sıra ÖST, sukuk ve halka arz gibi sermaye piyasası araçlarını da kullanıyor.
Banka ile faiz makasının kapanması banka dışı finansı reel sektörün finansman yapısında tamamlayıcı olmaktan çıkarıp sistemin kalıcı bir parçası haline getiriyor. Sıkı para politikası finansman maliyetleri ve erişim koşulları üzerinde etkili oluyor. Şirketler yalnızca yatırım kararlarında değil işletme sermayesi ve nakit akışı yönetiminde de daha seçici hareket ediyor. Bu seçicilik KOBİ’lerde daha belirgin hale geliyor. Uzmanlar maliyetlerin yakınlaşmasının KOBİ’lerin finansman seçeneklerini artırdığını belirtiyor.
Finansmanın maliyeti kadar hızı da önemli hale geldi. Kredi kararları bankalarda daha uzun sürebilirken faktoring ve finansman şirketlerinde karar alma süreçleri daha kısa sürede tamamlanıyor. Leasingde de işlemler daha hızlı sonuçlandırılabiliyor. Finansmana erişim artık yalnızca kredi bulunabiliyor mu sorusuyla değerlendirilmiyor. Vadesi, erişim hızı ve işletmenin ihtiyacına uygun yapılandırma da önem kazanıyor.
Banka dışı finansman kesiminin genel pazar payı yaklaşık yüzde 22 seviyesinde bulunuyor. FKB üyesi şirketlerin finansman odaklı bölümünün payı ise yaklaşık yüzde 5 düzeyinde. Banka dışı finans bankaların müşterilerini sistemden çıkarması anlamına gelmiyor. Amaç toplam finansman pastasını büyütmek ve finansal ürün çeşitliliğini artırmak. Banka dışı finansı bankacılığın alternatifi olarak değil finansal sistemin toplam kapasitesini genişleten bir yapı olarak görüyorlar.
Ülkenin ihtiyacı tek bir finansman kanalının büyümesinden ziyade finansman kaynaklarının çeşitlenmesi yönünde ilerliyor. Banka dışı finansın payının artması reel sektörün daha fazla finansman aracına erişebilmesi, sermayenin ekonomide daha etkin dolaşması ve finansal sistemin daha dirençli hale gelmesi anlamına geliyor. Bunun için kaynak çeşitliliği, sermaye piyasalarıyla entegrasyon, teknolojik altyapı ve düzenleyici çerçevenin birlikte ele alınması gerekiyor. Banka ile faiz makası bu çeşitlilik ihtiyacını destekliyor. Uzmanlar ürün çeşitliliğinin sistemik riskleri azalttığını vurguluyor.
FKB sektörlerinin büyüme performansı nasıl şekillendi?
FKB beş sektörden oluşuyor. Bunlar faktoring, leasing, tasarruf finansman, finansman ve varlık yönetim şirketleri. FKB’ye bağlı beş sektörün toplam aktif büyüklüğü yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 72 artarak 1 trilyon 897 milyar TL’ye ulaştı. Toplam alacaklar yüzde 70 artışla 1 trilyon 366 milyar TL’ye çıktı. Özkaynaklar ise yüzde 72 artarak 378 milyar TL’ye yükseldi. Toplam müşteri sayısı 7 milyon 27 bin 742, çalışan sayısı ise 21 bin 132 oldu.
Leasing şirketleri finansmanını doğrudan yatırım ve üretim odaklı alanlara yönlendiriyor. Yüksek faiz ve sıkı finansal koşullara rağmen yatırım tarafındaki talep devam ediyor. Finansman sektörü yaklaşık yüzde 88 oranında araç, kamyon ve otobüs finansmanı yapıyor. Markalarla yapılan iş birlikleri sayesinde araç finansmanında daha uygun şartlarda kredi verilebiliyor. Bu performans faktoring faiz makasının daraldığı dönemde sektörün canlılığını gösteriyor.
Uzmanlar banka dışı finansmanın pay artışının sistemik riskleri dağıttığını belirtiyor. Aktif ve özkaynak büyümesi kaynak çeşitliliğinin sonucunu yansıtıyor. Yatırım odaklı leasing talebinin sürmesi ekonomik aktivitenin devam ettiğini işaret ediyor. Müşteri tabanının genişlemesi erişim kolaylığını destekliyor. Bir sonraki aşamada risk göstergelerine bakmak gerekiyor.
Takipteki alacaklar ve ödeme disiplini nasıl izleniyor?
Finansman maliyetlerinin yüksek seyrettiği ve şirketlerin nakit akışının daha hassas hale geldiği dönemde ödeme performansına ilişkin göstergeler yakından izleniyor. 2026’nın Ocak-Haziran döneminde bankalara ibraz edilen 481 bin keşideciye ait 7 milyon 200 bin adet çekin toplam tutarı 5 trilyon 376 milyar TL oldu. Yılın ilk çeyreğinde finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketlerinde takipteki alacakların toplamı 27 milyar TL, NPL oranı ise yüzde 2’ye yakın gerçekleşti.
Takipteki alacaklar, karşılıksız çekler, protestolu senetler ve tahsilat süreleri tek başına değerlendirilmemeli. Bu göstergeler şirketlerin nakit döngüsü, finansman koşulları ve ekonomik aktivitenin seyriyle birlikte okunmalı. Bugün işletmeler açısından bilanço yönetiminin yanı sıra nakit akışı yönetimi de çok daha önemli hale geldi. Özellikle vadeli ticaretin yoğun olduğu sektörlerde alacağın ne kadar sürede tahsil edildiği, hangi finansman aracıyla yönetildiği ve işletmenin vade uyumu finansal dayanıklılık açısından belirleyici oluyor.
Bankalarda takipteki kredilerde artış yaşanırken FKB üyesi şirketlerde aynı ölçekte bir artış görülmüyor. Faktoring, leasing ve finansman şirketleri finansman sağlarken hem alacaklıyı hem de borçluyu birlikte analiz ediyor. Nakit akış döngüsü de dikkate alınıyor. Varlık yönetimi şirketlerinde ciddi oranda alacak satın alınıyor. 2026’da banka ve diğer mali kurumlardan yaklaşık 46 milyar TL’ye yakın alacak satışı gerçekleşti. Yıl sonuna kadar bu rakamın 90 milyar TL olmasını bekliyorlar. Geçen yıl bankalardan 65 milyar TL alacak satışı gerçekleştirilmişti.
Banka ile faiz makası banka kredi faizleri ile faktoring maliyetleri arasındaki farkın kapanmasıyla sektörde dengeleri değiştirdi. Bazı şirketler bankaların 3 puan altında finansman sağlıyor. Orta risk grubunda oranlar yüzde 45-55 bandında seyrediyor. Karar alma süreçlerinin hızı KOBİ’ler için kritik avantaj oluşturuyor. FKB’nin beş sektöründe aktifler yüzde 72 artarak 1 trilyon 897 milyar TL’ye ulaştı. NPL oranı yüzde 2’ye yakın seyrederken varlık yönetimi şirketleri 46 milyar TL alacak satın aldı. Banka dışı finans artık sistemin kalıcı parçası haline geldi ve toplam finansman pastasını büyütmeyi hedefliyor. Kaynak çeşitliliği ve hızlı erişim reel sektörün dayanıklılığını artırıyor.
